22/12/2025 Tài liệu ôn thi chứng chỉ CMA

Khác biệt giữa Finance Manager giỏi & xuất sắc?

Nội dung chính

“Một finance manager giỏi là người giải thích được số liệu. Nhưng một finance manager thực sự xuất sắc là người dùng câu chuyện từ số liệu đó để thay đổi quyết định.”

Bạn có thể phân tích hàng ngàn bảng tính, nhưng nếu không có kỹ năng kể chuyện, những con số sẽ không bao giờ phản ánh được toàn bộ bức tranh. Biết cách kể một câu chuyện hấp dẫn và phù hợp là điều bắt buộc đối với các chuyên gia kế toán và tài chính, những người thường xuyên giao tiếp bằng dữ liệu.

Có đến 76% các CFO/ giám đốc tài chính/ các chuyên gia tư vấn tài chính cấp cao đều đồng tình rằng: “Việc hiểu sâu các chỉ số tài chính, nhận diện insight từ big data và kể chuyện về chúng là ưu tiên hàng đầu của họ giai đoạn hiện tại. AI càng phổ biến & thay thế phần đa quy trình tài chính kế toán thì yếu tố này càng cần được “mài sắc” khi đây là một trong số các kỹ năng quan trọng nhất “đánh dấu” sự khác biệt giữa con người – AI, giữa nhân sự cấp trung và nhân sự cấp cao ngày nay. – Theo Gartner – Tập đoàn nghiên cứu & tư vấn toàn cầu về công nghệ, quản trị và chiến lược doanh nghiệp.

Cho dù bạn đang tạo báo cáo cho ban lãnh đạo, soạn thảo bài thuyết trình cho các bên liên quan bên ngoài hay soạn email và tin nhắn tức thời cho đồng nghiệp, việc kể chuyện hiệu quả có thể giúp bạn biến dữ liệu thành hiện thực và thúc đẩy lộ trình sự nghiệp của bạn.

Tyler Ianacone, MBA, CMA, chuyên gia phân tích tài chính cấp cao tại Owens Corning ở Aiken, SC, cho biết: “Kể chuyện có sức mạnh làm sáng tỏ những vấn đề phức tạp và chuyển đổi dữ liệu phức tạp thành những hiểu biết có ý nghĩ, giúp đề xuất phương án giải quyết sát sườn với mục tiêu và kỳ vọng ban đầu. Nếu bạn có thể đơn giản hóa những vấn đề phức tạp, bạn sẽ mang lại giá trị to lớn cho tổ chức của mình”.

Nói cách khác, những người kể chuyện giỏi được trang bị tốt hơn để thể hiện sự tiến bộ của công ty họ trong việc đạt được các mục tiêu chiến lược. Bằng cách tổng hợp một núi dữ liệu thành những hiểu biết thiết thực, kế toán quản trị giúp các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đưa ra quyết định tốt hơn – nhanh hơn, theo Awyana Israel Badro, CMA, kế toán tài chính cấp cao, Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế, Erbil, Iraq.

“Kỹ năng kể chuyện rất quan trọng đối với kế toán quản trị,” Badro nói. “Chúng tôi đóng vai trò là cầu nối giao tiếp giữa ban điều hành và hoạt động hàng ngày bằng cách chuyển đổi dữ liệu thành các báo cáo dễ hiểu, ý nghĩa và dễ nhớ.”

Vậy làm thế nào để xây dựng một câu chuyện hấp dẫn, gây được tiếng vang với các bên liên quan? Dưới đây là ba hướng dẫn giúp kế toán quản trị hiểu rõ ý nghĩa của các số liệu.

1. Tìm câu chuyện và kết nối các điểm

Để tìm ra một câu chuyện giữa biển dữ liệu, việc áp dụng các bộ lọc là rất hữu ích. Hãy bắt đầu bằng cách xác định các mục tiêu chiến lược của đối tượng mục tiêu để thu hẹp phạm vi tập trung, Liz Barhydt, CMA, CPA, Giám đốc Tài chính của Optimism, một công ty truyền thông kỹ thuật số tại Denver, cho biết.

“Cách tốt nhất để sàng lọc dữ liệu nhằm xác định câu chuyện là hiểu rõ điều gì quan trọng nhất đối với tổ chức và chiến lược mà tổ chức đang cố gắng thực hiện?” – Câu trả lời chính là: “Bạn phải hiểu rõ mục tiêu quan trọng nhất đối với các giám đốc điều hành và đội ngũ của mình là gì?”

Khi dữ liệu tài chính được mở rộng và phát triển, câu chuyện của bạn phải liên kết các số liệu trong quá khứ và hiện tại. Có một mẹo để phác thảo mạch truyện đó chính là: “Hãy trả lời những câu hỏi đơn giản để bắt đầu xây dựng một dòng thời gian:

“Chuyện gì đã xảy ra?
Và sau đó thì sao?”

Việc theo dõi quỹ đạo của thách thức hiện tại sẽ dẫn bạn đến giải pháp sẽ giúp hé lộ câu chuyện.

Ví dụ, câu chuyện của bạn có thể giải thích rằng công ty đã hoạt động dưới mức mong đợi trong quý trước, giải quyết vấn đề này bằng cách tuyển thêm nhân viên bán hàng và đạt được mục tiêu trong quý gần đây nhất.

“Hãy chia sẻ lý do đằng sau con số đó, nếu bạn nghĩ về lý do, bạn sẽ tự nhiên bắt đầu chia sẻ câu chuyện.”

Một kỹ thuật mà Barhydt áp dụng là ghép nối dữ liệu tài chính với cụm từ giải thích như “Con số đó có nghĩa là…” hoặc “Để đặt con số đó vào bối cảnh…”. Ví dụ, khi bạn báo cáo doanh thu hàng tháng, việc so sánh kết quả với các tháng trước hoặc mục tiêu doanh thu dài hạn của công ty sẽ cung cấp góc nhìn tổng quan—khuếch đại giá trị của dữ liệu.

Khi Badro sàng lọc dữ liệu để tìm ra câu chuyện, anh ấy tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi cơ bản: Tôi đang tìm kiếm điều gì? Tại sao tôi lại tìm kiếm điều đó? Và tôi sẽ trình bày câu chuyện này cho ai? Sau khi xác định chủ đề, anh ấy chuyển sang chế độ biên tập. Để làm cho thông điệp của mình rõ ràng và súc tích, anh ấy áp dụng một từ viết tắt trong lập trình máy tính (CRUD) để tạo, đọc và cập nhật câu chuyện—sau đó xóa bỏ thông tin không cần thiết. “Chúng ta có quá nhiều dữ liệu đến nỗi nó có thể làm sai lệch câu chuyện. CRUD giúp tôi xác định chủ đề của câu chuyện bằng cách tập trung vào dữ liệu có sẵn và mục tiêu truyền đạt của tôi,” anh ấy nói.

Đối với Ianacone, việc tìm ra câu chuyện có nghĩa là vận dụng sự nghiêm túc và con mắt tinh tường của một nhà báo – đào sâu vào dữ liệu để tìm kiếm ý nghĩa và khám phá những hiểu biết có thể hành động. Cách tiếp cận này có thể xác thực một câu chuyện tưởng chừng như hiển nhiên – và đảm bảo dữ liệu tương quan không bị hiểu nhầm thành dữ liệu nhân quả. Và khi câu chuyện có vẻ khó nắm bắt, Ianacone sẽ tìm hiểu sâu hơn. “Tốt nhất là hãy vào sâu trong tổ chức và trao đổi với những người thực hành, những người có thể cho bạn biết họ đang thấy gì và có thể vén bức màn bí ẩn về dữ liệu và mang đến cho bạn sự thật”.

2. Điều chỉnh cách kể chuyện của bạn cho phù hợp với khán giả và mục tiêu

Trao đổi với các bên liên quan có thể giúp bạn điều chỉnh cách kể chuyện để không lãng phí thời gian của khán giả vào những chi tiết trình bày không liên quan. Hãy nhớ rằng, các giám đốc điều hành thường tìm kiếm những thông tin mang tính thực tiễn cao, trong khi các bên liên quan từ bộ phận nhân sự hoặc CNTT cần những thông tin cụ thể hơn.

“Điều quan trọng là phải biết điều gì quan trọng nhất đối với các bên liên quan trong công ty của bạn. Khi bạn biết điều mọi người quan tâm nhất, đó chính là nơi bạn tìm thấy những câu chuyện phù hợp nhất.”

Tại một trong những công ty cũ của Barhydt, mỗi lãnh đạo điều hành tập trung vào một lĩnh vực khác nhau, vì vậy bà đã điều chỉnh cách kể chuyện của mình cho phù hợp. Đối với vị giám đốc điều hành thường xuyên hỏi thăm nhân viên, nội dung truyền thông của Barhydt bao gồm dữ liệu khảo sát về tăng trưởng nhân sự và mức độ gắn kết. Khi một vị giám đốc khác hỏi về khách hàng, bà chia sẻ về tỷ lệ khách hàng rời bỏ và số lượng đăng ký. Trong các cuộc họp với toàn thể đội ngũ lãnh đạo, bà đã nói đúng ngôn ngữ của vị giám đốc điều hành mà bà muốn tiếp cận nhất vào thời điểm đó.

“Giao tiếp liên quan nhiều đến người nghe hơn là người nói, bạn phải hiểu khán giả của mình là ai và giao tiếp bằng ngôn ngữ của họ.”

Mặc dù các chuyên gia kế toán và tài chính cần nắm rõ dữ liệu tài chính, nhưng đối tượng của họ thường không cần. Ví dụ, công ty của Ianacone đã từng có một thay đổi chính sách kế toán làm tăng ngưỡng tối thiểu cho các khoản phải trả và tạo ra những thách thức về thời điểm của một số khoản chi phí nằm ngoài kỳ hạn mà chủ ngân sách của họ mong đợi. Trước đây, một khoản phải trả sẽ ngay lập tức ghi nhận những chi phí này. Điều đó đã thay đổi.

Theo các ngưỡng bắt buộc của Nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung do quy mô của công ty, thời điểm của các khoản chi phí này phụ thuộc vào sự vội vàng của nhà cung cấp, hoặc thiếu sự vội vàng, trong việc lập hóa đơn cho các công việc này. Điều này ảnh hưởng đến các chi phí như nhân công hợp đồng để sửa chữa hoặc chi phí vệ sinh và bảo trì chung. Ianacone nhận ra rằng những thay đổi về thời điểm này có thể gây nhầm lẫn cho chủ ngân sách và làm sai lệch khả năng nhận biết xu hướng của ban quản lý.

Ông nói: “Bạn phải loại bỏ mọi thông tin kế toán và cho họ biết điều gì đang xảy ra đằng sau tất cả những điều đó”.

Vậy làm thế nào để xác định được điều khán giả quan tâm nhất? Chỉ cần hỏi. Hãy tìm hiểu họ qua email, khảo sát trực tuyến hoặc gặp trực tiếp để tìm hiểu về các ưu tiên và sở thích của họ—và cách bạn có thể hỗ trợ. Và khi gặp gỡ một nhóm các bên liên quan, hãy cố gắng tìm hiểu xem khán giả cần gì từ bài thuyết trình của bạn. “Mục tiêu của buổi họp quyết định cách bạn truyền tải thông tin”.

3. Học hỏi từ các bậc thầy

Những người kể chuyện tài chính giỏi nhất không phát triển một cách cô lập. Kỹ năng của họ được xây dựng và mài giũa nhờ sự giúp đỡ của người khác. Hãy bắt đầu bằng việc quan sát những người giỏi nhất hành động.

CEO hoặc CFO của bạn có phải là một người kể chuyện tài ba không? Bạn vừa xem một bài diễn thuyết TED đầy cảm hứng của một nhà lãnh đạo doanh nghiệp? Hãy ghi nhớ những điểm khiến họ trở nên hấp dẫn và cố gắng kết hợp những yếu tố đó vào các cuộc trò chuyện kinh doanh hàng ngày của bạn.

Barhydt duy trì một bảng tính để ghi lại những câu chuyện khác nhau mà cô thấy và nghe được trong suốt cả ngày—dù là từ tin tức buổi sáng hay từ những tương tác tại nơi làm việc. Việc ghi chép lại những quan sát kể chuyện này giúp cô theo dõi các mô hình của những ví dụ tốt và xấu. “Nhờ đó, tôi có một bộ sưu tập câu chuyện phong phú và đa dạng để truy cập, từ đó giúp tôi chia sẻ câu chuyện thường xuyên hơn. Bạn càng để ý đến những câu chuyện, việc kể chuyện càng trở nên dễ dàng hơn.”

Bạn cũng có thể tìm kiếm sự cố vấn từ những người có kỹ năng kể chuyện mà bạn ngưỡng mộ. Việc nhận được phản hồi mang tính xây dựng và xây dựng đồng minh có thể giúp bạn tự chịu trách nhiệm trong quá trình phát triển kỹ năng của mình. Ianacone khuyên bạn nên luyện tập kể chuyện với những người ngoài ngành tài chính, điều này buộc bạn phải sử dụng ngôn ngữ giao tiếp nhiều hơn và đơn giản hóa thông điệp của mình. Việc loại bỏ các thuật ngữ tài chính sẽ giúp đảm bảo thông điệp của bạn được đón nhận, bất kể đối tượng khán giả là ai.

Nếu bạn có thể mô tả một vấn đề phức tạp cho một người bạn hoặc người thân không có kiến thức chuyên môn, điều đó sẽ giúp bạn kể chuyện lôi cuốn với đồng nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp. Sự đơn giản chính là chìa khóa cho thông điệp ban đầu của bất kỳ người kể chuyện giỏi nào.

Đào tạo bài bản cũng có thể hữu ích – dù là tham gia một câu lạc bộ tập trung vào giao tiếp hay tham dự hội thảo trực tuyến hoặc hội thảo phát triển chuyên môn. Ianacone bắt đầu xây dựng kỹ năng kể chuyện của mình khi đang theo học MBA tại Đại học Florida, nơi anh tham gia một khóa học viết chuyên nghiệp, nhấn mạnh sức mạnh của ngôn ngữ trực tiếp và dễ thực hiện. Barhydt đã trau dồi kỹ năng của mình bằng cách hoàn thành các khóa học kể chuyện trực tuyến và làm việc với các huấn luyện viên kể chuyện, những người đã giúp cô xây dựng các bài thuyết trình cụ thể.

Rõ ràng, các chuyên gia tài chính và kế toán có thể cảm thấy e ngại khi phải bước ra khỏi vùng an toàn và kết nối, nhưng xây dựng mối quan hệ là cách tốt nhất để định hướng sự nghiệp của bạn. “Chúng tôi đang cố gắng mang lại ý nghĩa cho các con số.” Để các chuyên gia tài chính có thể tạo ra ảnh hưởng hoặc tác động đến các bên liên quan, họ cần có kỹ năng kể chuyện để khiến mọi người quan tâm đến các con số.”

Trên đây là sự khác biệt giữa Finance Manager giỏi & xuất sắc. Hy vọng bài viết đã phần nào giúp bạn hình dung rõ hơn chân dung một Finance Manager mình đang hướng đến cùng một số điểm sáng quan trọng giúp bạn hiện thực hóa giấc mơ nghề nghiệp của mình.

Trở thành CFO, chuyên gia tư vấn quản trị tài chính doanh nghiệp hay chỉ đơn giản là củng cố COMBO tư duy, công cụ, kỹ năng chuyên sâu về kế toán quản trị chuẩn quốc tế thời đại mới từ phân tích chiến lược, phân tích báo cáo tài chính, quản lý chi phí, đầu tư vốn, kiểm soát nội bộ,.. cho đến kỹ năng lập kế hoạch, ngân sách, dự báo trong môi trường cạnh tranh khốc liệt. Từ đó, ứng dụng nâng cấp khả năng Ứng dụng AI & Machine Learning vào quy trình kế toán – tài chính – quản trị để cố vấn cho ban lãnh đạo (BOD) và sẵn sàng đảm nhận ví trí tài chính cốt cát trong doanh nghiệp là điều không dễ dàng nhưng nếu có định hướng đúng, bạn hoàn toàn có thể tiết kiệm chục năm thâm niên mà vẫn đạt mục tiêu vì:

Doanh nghiệp không đánh giá nhân sự dựa trên số năm thâm niên mà bằng giá trị thực họ tạo ra cho doanh nghiệp.

Tham khảo ngay khóa học U.S. CMA TACA:

KHÓA HỌC LUYỆN THI CHỨNG CHỈ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ HOA KỲ (U.S. CMA)

Tại đây, bạn không chỉ trải nghiệm lộ trình học chuyên biệt, được thiết kế riêng cô đọng – đi thẳng trọng tâm, đào sâu từng section, kết hợp mock test sát đề thi thật giúp bạn không chỉ dễ dàng chinh phục CMA Part 1 & Part 2 trong 6 – 9 tháng. Mà còn củng cố Chuyên môn cốt lõi – Tư duy quản trị thực chiến – Biết ứng dụng AI vào tài chính kế toán & áp dụng ngay vào công việc thực tế từ chuyên gia Big4 hàng đầu.