30/03/2025 Tài liệu Ôn thi Chứng chỉ CPA, APC

[Trọn bộ] Bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị – Bí kíp giúp bạn đạt điểm cao trong bài thi môn kế toán CPA

Nội dung chính

Bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị được coi là dạng bài tập khó xuất hiện trong đề thi môn kế toán CPA. Dạng bài tập này xuất hiện trong đề thi các năm 2019, 2020, 2022, 2023. Việc xuất hiện liên tiếp trong đề thi các năm chứng tỏ đây là một trong những dạng bài tập quan trọng thí sinh cần ôn tập kỹ nếu muốn vượt qua kỳ thi CPA.

Bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị yêu cầu thí sinh cần nắm chắc các nội dung kiến thức cơ bản như sau: Thứ nhất, hiểu rõ phương pháp tính giá thành theo hệ số, áp dụng khi từ một quy trình sản xuất thu được nhiều sản phẩm chính khác nhau; việc này đòi hỏi xác định hệ số quy đổi cho từng sản phẩm để tính toán giá thành chính xác. Thứ hai, thành thạo phương pháp tính giá thành theo định mức, yêu cầu xây dựng và quản lý định mức chi phí cho từng sản phẩm, đồng thời thường xuyên kiểm tra và điều chỉnh để phản ánh đúng tình hình sản xuất. Thứ ba, nắm chắc phương pháp tính giá thành theo đơn đặt hàng, phù hợp với doanh nghiệp sản xuất theo yêu cầu cụ thể của khách hàng, trong đó chi phí được tập hợp và tính toán riêng cho từng đơn hàng. Cuối cùng, hiểu biết về phương pháp loại trừ chi phí sản phẩm phụ, áp dụng khi trong quá trình sản xuất, ngoài sản phẩm chính còn thu được sản phẩm phụ; phương pháp này yêu cầu xác định giá trị sản phẩm phụ để loại trừ khỏi tổng chi phí, đảm bảo tính chính xác của giá thành sản phẩm chính.

Nhằm cung cấp các kiến thức được hệ thống một cách khoa học cùng lượng cần thức cần thiết cho các thí sinh, TACA gửi bạn trọn bộ bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị cùng các công thức liên quan để giúp bạn dễ dàng vượt qua kỳ thi CPA sắp tới.

Dưới đây là phần tổng hợp những kiến thức nền tảng cũng như các lưu ý quan trọng bổ trợ cho thí sinh trong quá trình làm bài tập tính giá thành theo phương pháp khác:

Đăng ký nhận ngay LỊCH THI CPA 2025 sớm nhất

Kiến thức xuất hiện trong bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị trong bài thi môn kế toán CPA

Đối với bài tập môn kế toán nói chung và tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị của doanh nghiệp, thí sinh cần nắm chắc các kiến thức trọng tâm sau:

– Thứ nhất, hiểu rõ các chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật liên quan. Đây là nền tảng cốt lõi của kế toán chuyên nghiệp. Thí sinh cần nắm vững Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hoặc quốc tế (IFRS) nếu có yêu cầu. Đồng thời, việc hiểu và áp dụng đúng các quy định pháp luật như Luật Kế toán, Luật Doanh nghiệp và các quy định thuế sẽ giúp xử lý các bài tập chính xác và tuân thủ yêu cầu pháp lý.

– Thứ hai, thành thạo xử lý tình huống kế toán thực tế. Kế toán không chỉ là lý thuyết mà còn yêu cầu khả năng định khoản chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, từ doanh thu, chi phí, báo cáo tài chính hợp nhất, đến hàng tồn kho và công nợ. Kỹ năng này giúp thí sinh giải quyết các tình huống phức tạp trong bài tập và lập báo cáo tài chính đúng chuẩn mực.

– Thứ ba, kỹ năng phân tích và kiểm tra số liệu kế toán. Thí sinh cần biết cách kiểm tra, đối chiếu số liệu để phát hiện sai sót hoặc những điểm bất hợp lý trong báo cáo tài chính. Việc phân tích số liệu chính xác không chỉ giúp đảm bảo tính minh bạch của thông tin tài chính mà còn là công cụ để thí sinh giải thích và bảo vệ kết quả làm bài.

– Thứ tư, khả năng lập và trình bày báo cáo tài chính. Đây là một kỹ năng không thể thiếu trong các bài tập kế toán. Thí sinh cần biết cách lập các báo cáo tài chính cơ bản như Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Quan trọng hơn, việc trình bày các chỉ tiêu và thông tin bổ sung đúng quy chuẩn sẽ giúp bài làm thuyết phục và đạt điểm cao.

Cụ thể như sau:

Để thực hiện bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA một cách hiệu quả, thí sinh cần nắm vững các kiến thức chuyên sâu và các phương pháp áp dụng trong thực tế. Dưới đây là một phân tích chi tiết về các bước cần thiết và các yếu tố quan trọng trong việc tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị.

Tính giá thành sản phẩm là một nội dung quan trọng trong kế toán quản trị, giúp doanh nghiệp xác định đúng chi phí sản xuất và hỗ trợ ra quyết định chiến lược. Các phương pháp tính giá thành khác nhau được áp dụng tùy vào đặc điểm sản xuất, yêu cầu quản trị chi phí và mục tiêu của doanh nghiệp.

I. Các phương pháp tính giá thành

Dưới đây là các phương pháp phổ biến ngoài phương pháp truyền thống, được sử dụng trong kế toán quản trị.

1. Phương pháp tính giá thành theo công việc (Job Order Costing)

1.1. Khái niệm

Áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất theo đơn hàng, công trình hoặc dự án cụ thể.
Chi phí được tập hợp theo từng đơn hàng riêng biệt.

1.2. Công thức tính

Tổng giá thành đơn hàng:

Tổng giá thành đơn hàng

CP NVLTT

CP nhân công trực tiếp

CP SXC phân bổ

Giá thành đơn vị sản phẩm:

Giá thành đơn vị

Tổng giá thành đơn hàng

Số lượng sản phẩm trong đơn hàng

1.3. Ứng dụng: Xây dựng, đóng tàu, sản xuất máy móc đặc thù.

2. Phương pháp tính giá thành theo quá trình (Process Costing)

2.1. Khái niệm

Phù hợp với doanh nghiệp sản xuất hàng loạt, sản phẩm đồng nhất.
Chi phí được tập hợp theo từng công đoạn sản xuất.

2.2. Công thức tính

Tổng giá thành công đoạn:

Tổng giá thành công đoạn

Chi phí dở dang đầu kỳ

Chi phí phát sinh trong kỳ

–

Chi phí dở dang cuối kỳ

Giá thành đơn vị sản phẩm:

Giá thành đơn vị

Tổng giá thành công đoạn

Số lượng sản phẩm hoàn thành

2.3. Ứng dụng: Ngành xi măng, hóa chất, thực phẩm.

>>Xem thêm: Ôn thi CPA môn kế toán: Muốn đạt điểm cao nhất định phải biết điều này

3. Phương pháp tính giá thành theo hoạt động (Activity-Based Costing – ABC)

3.1. Khái niệm

Dựa trên hoạt động gây ra chi phí thay vì phân bổ theo tỷ lệ truyền thống.

3.2. Công thức tính

Tỷ lệ phân bổ chi phí hoạt động:

Tỷ lệ phân bổ

Tổng chi phí hoạt động

Tổng số đơn vị đo lường hoạt động

Chi phí hoạt động phân bổ cho sản phẩm:

Chi phí phân bổ hoạt động

Tỷ lệ phân bổ

Số đơn vị tiêu hao hoạt động của sản phẩm

3.3. Ứng dụng: Ô tô, điện tử, ngân hàng, bệnh viện.

4. Phương pháp tính giá thành theo định mức (Standard Costing)

4.1. Khái niệm: Dựa vào chi phí định mức để kiểm soát chi phí thực tế.

4.2. Công thức tính

Chênh lệch giữa thực tế và định mức:

Chênh lệch tổng

Chi phí thực tế

–

Chi phí định mức

Chênh lệch lượng:

Chênh lệch lượng

(Lượng thực tế – Lượng định mức)

Đơn giá định mức

Chênh lệch giá:

Chênh lệch giá

(Đơn giá thực tế – Đơn giá định mức)

Lượng thực tế

4.3. Ứng dụng: Doanh nghiệp có quy trình sản xuất ổn định như may mặc, điện tử.

5. Phương pháp trực tiếp (Direct Costing)

5.1. Khái niệm: Phân loại chi phí thành chi phí biến đổi và chi phí cố định.

5.2. Công thức tính Tổng giá thành:

Tổng giá thành

Chi phí biến đổi đơn vị

Số lượng sản phẩm

Chi phí cố định toàn kỳ

5.3. Ứng dụng: Hữu ích trong phân tích điểm hòa vốn và ra quyết định giá bán.

6. Phương pháp toàn bộ (Absorption Costing)

6.1. Khái niệm: Bao gồm tất cả chi phí sản xuất (cố định + biến đổi).

6.2. Công thức tính Giá thành đơn vị:

Giá thành đơn vị

Tổng chi phí sản xuất (cả cố định và biến đổi)

Số lượng sản phẩm sản xuất

6.3. Ứng dụng: Được sử dụng phổ biến trong kế toán tài chính.

II. So sánh các phương pháp tính giá thành

Phương pháp	Ưu điểm	Nhược điểm	Ứng dụng
Theo công việc	Phù hợp sản xuất theo đơn, dễ kiểm soát chi phí	Phức tạp, tốn nhiều công sức theo dõi	Xây dựng, đóng tàu
Theo quá trình	Dễ kiểm soát chi phí, phù hợp sản xuất hàng loạt	Không chi tiết theo sản phẩm đơn lẻ	Xi măng, hóa chất
Theo ABC	Phân bổ chi phí chính xác	Phức tạp, đòi hỏi hệ thống dữ liệu mạnh	Ô tô, điện tử, dịch vụ
Theo định mức	Hỗ trợ kiểm soát chi phí	Cần cập nhật định mức thường xuyên	May mặc, điện tử
Trực tiếp	Phù hợp phân tích điểm hòa vốn	Không phản ánh đầy đủ chi phí cố định	Phân tích quản trị
Toàn bộ	Phù hợp với kế toán tài chính	Không hỗ trợ tối ưu hóa chi phí	Hầu hết các doanh nghiệp

Mỗi phương pháp tính giá thành có ưu nhược điểm riêng và phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp. Kế toán viên cần lựa chọn phương pháp phù hợp để tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

>> Xem thêm các kiến thức liên quan: [Trọn bộ] Bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị

Lưu ý khi làm bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA

Để làm bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA, thí sinh cần lưu ý một số yếu tố quan trọng để đảm bảo bài làm không chỉ đúng yêu cầu mà còn có tính thực tiễn và hiệu quả cao. Cụ thể:

Xác định đúng phương pháp phù hợp: Mỗi phương pháp tính giá thành được áp dụng cho từng loại hình sản xuất khác nhau. Vì vậy, cần đọc kỹ đề bài để xác định đúng phương pháp phù hợp (theo công việc, theo quá trình, ABC, định mức, trực tiếp, toàn bộ). Nếu chọn sai phương pháp, toàn bộ quá trình tính toán có thể bị sai lệch.

Phân loại chi phí một cách chính xác: Chi phí sản xuất cần được phân loại rõ ràng thành chi phí trực tiếp (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp) và chi phí gián tiếp (chi phí sản xuất chung). Ngoài ra, cũng cần phân biệt giữa chi phí biến đổi và chi phí cố định để tránh sai sót trong việc phân bổ chi phí.

Xác định sản phẩm dở dang và sản phẩm hoàn thành: Nếu bài toán có sản phẩm dở dang cuối kỳ, cần tính toán sản phẩm tương đương để phân bổ chi phí chính xác. Các phương pháp xử lý sản phẩm dở dang như phương pháp bình quân hoặc phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO) phải được áp dụng đúng theo yêu cầu đề bài.

Phân bổ chi phí sản xuất chung hợp lý: Chi phí sản xuất chung thường phải được phân bổ dựa trên tiêu chí phù hợp (số giờ máy chạy, số giờ công lao động, số lượng sản phẩm…). Việc chọn tiêu chí sai có thể làm cho giá thành sản phẩm không phản ánh đúng thực tế.

>> Có thể bạn quan tâm: [Trọn bộ] Bài tập báo cáo sản xuất chuyên đề kế toán quản trị

Thấu hiểu 4 lỗi sai thường gặp gây mất điểm không đáng có trong bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị của môn kế toán CPA

Chọn sai phương pháp tính giá thành: Nhiều thí sinh nhầm lẫn giữa các phương pháp tính giá thành do không nắm vững đặc điểm của từng phương pháp. Ví dụ, áp dụng phương pháp tính giá thành theo quá trình cho doanh nghiệp sản xuất theo đơn hàng là không phù hợp. Trước khi làm bài, cần đọc kỹ đề, xác định loại hình sản xuất và chọn phương pháp tính giá thành thích hợp. Có thể lập bảng so sánh các phương pháp để dễ nhớ hơn.
Sai sót trong phân loại chi phí: Lỗi phổ biến là nhầm lẫn giữa chi phí trực tiếp và gián tiếp, hoặc giữa chi phí biến đổi và chi phí cố định. Điều này dẫn đến tính toán sai tổng chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Khi làm bài, cần phân tích từng khoản mục chi phí, xác định đúng bản chất của nó. Có thể sử dụng sơ đồ tư duy để giúp phân loại nhanh hơn.
Không tính hoặc tính sai chi phí dở dang: Khi đề bài có sản phẩm dở dang đầu kỳ hoặc cuối kỳ, nhiều thí sinh quên tính hoặc áp dụng sai phương pháp tính sản phẩm tương đương, dẫn đến giá thành không chính xác. Xác định chính xác sản phẩm dở dang đầu kỳ, cuối kỳ và sử dụng phương pháp phù hợp (bình quân, FIFO) để tính sản phẩm tương đương. Kiểm tra lại số liệu trước khi kết luận.
Nhầm lẫn trong phân bổ chi phí sản xuất chung: Sai sót thường gặp là phân bổ chi phí sản xuất chung không hợp lý, chẳng hạn như dùng tiêu chí phân bổ không phù hợp hoặc không tính đến mức độ hoạt động thực tế. Xác định tiêu chí phân bổ phù hợp (giờ công lao động, giờ máy chạy, sản lượng…) dựa trên đặc thù sản xuất của doanh nghiệp. Nên kiểm tra lại tổng chi phí sản xuất chung sau khi phân bổ để đảm bảo không bị chênh lệch.

>> Xem thêm: [Trọn bộ] Bài tập thông tin thích hợp chuyên đề kế toán quản trị

Trọn bộ bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị của doanh nghiệp xuất hiện trong đề thi môn kế toán CPA

Dưới đây là tổng hợp trọn bộ bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị trong môn thi kế toán kỳ thi CPA:

Bài 3.1

Tại doanh nghiệp sản xuất H có quy trình công nghệ sản xuất giản đơn. Quá trình sản xuất thu được 2 loại sản phẩm A và B. Trong tháng 12/N có tài liệu: (Đơn vị: 1.000 đ)

Doanh nghiệp không có sản phẩm dở dang đầu tháng.
Số liệu về chi phí sản xuất phát sinh trong tháng:

– Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: 1.968.000

– Chi phí nhân công trực tiếp: 208.000

– Chi phí sản xuất chung: 156.000

Kết quả SX trong tháng

– Hoàn thành 580 sản phẩm A và 600 sản phẩm B.

– Có 200 sản phẩm A và 100 sản phẩm B dở dang cuối kì.

– Có 8 sản phẩm A và 10 sản phẩm B đang sản xuất dở dang bị hỏng ngoài định mức.

Yêu cầu: Tính và lập bảng tính giá thành của từng loại sản phẩm A, B theo từng khoản mục chi phí. Biết rằng hệ số quy đổi về sản phẩm tiêu chuẩn của A là 1, của B là 1,2.

Sản phẩm dở dang và sản phẩm hỏng được đánh giá theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

>> Xem thêm:

Hướng dẫn giải chi tiết bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị doanh nghiệp môn kế toán CPA

Bài 3.1

Bước 1:

Quy đổi kết quả sản xuất về sản phẩm tiêu chuẩn

+ Tổng sản phẩm hoàn thành quy đổi về sản phẩm tiêu chuẩn

= 580 x 1 + 600 x 1.2 = 1.300

+ Tổng sản phẩm dở dang quy đổi về sản phẩm tiêu chuẩn dở dang

= 200 x 1 + 100 x 1.2 = 320

+ Tổng sản phẩm hỏng …

=8 x 1 + 10 x 1,2 = 20

Xác định chi phí sản xuất sản phẩm dở dang cuối kì

= 1.968.000/(1.300+ 320 + 20) x 320 =384.000

Xác định chi phí sản xuất SP hỏng

1.968.000/(1.300+ 320 + 20) x 20 = 24.000

Bước 2: Tính tổng giá thành của nhóm sản phẩm và giá thành đơn vị của sản phẩm tiêu chuẩn

Bảng tính giá thành

Sản lượng: 1.300 sản phẩm tiêu chuẩn

Khoản mục chi phí	Chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ	Chi phí SX phát sinh trong kỳ	CP SX dở dang cuối kỳ	Chi phí sản phẩm hỏng	Tổng giá thành nhóm SP	Giá thành đơn vị SP tiêu chuẩn
CP VLTT	–	1.968.000	384.000	24.000	1.560.000	1.200
CP NCTT	–	208.000	–	–	208.000	160
CPSXC	–	156.000	–	–	156.000	120
Cộng	–	2.332.000	384.000	24.000	1.924.000	1.480

Bước 3 – Tính giá thành từng loại SP

Tính giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm A:

Số lượng: 580 sản phẩm A

Khoản mục chi phí	Giá thành đơn vị SP tiêu chuẩn	Hệ số giá thành	Giá thành đơn vị SP A	Tổng giá thành SP A
CP VLTT	1.200	1	1.200	696.000
CP NCTT	160	1	160	92.800
CP SXC	120	1	120	69.600
Cộng	1.480		1.480	858.400

Tương tự: Tính giá thành và giá thành đơn vị sản phẩm B: Số lượng: 600 sản phẩm A

Trên đây là toàn bộ tài liệu bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị thường xuất hiện trong môn kế toán kỳ thi CPA cùng những lý thuyết, cách trình bày phù hợp và lưu ý giúp bạn dễ dàng đạt điểm cao trong kỳ thi CPA sắp tới.

Bên cạnh đó, có một “bí kíp truyền đời” về phương pháp, cách thức ôn thi khoa học, hiệu quả giúp bạn đậu CPA ngay lần thi đầu tiên đã được hầu hết kế kiểm kiểm chứng chính là: Bạn thực sự cần mổ xẻ, phân tích cấu trúc đề thi CPA các năm để lượng thức hóa toàn bộ kiến thức thay vì chỉ hệ thống các dạng bài tập một cách rời rạc.

Đồng thời, bạn cũng có thể tìm đọc giáo trình ôn thi CPA uy tín được hệ thống kiến thức bài bản, bám sát nội dung của Bộ Tài chính và luyện giải đề CPA các năm trong thời hạn cho phép trước kỳ thi. Nhằm nâng cao kiến thức chuyên môn sâu, hiểu thấu bản chất, yêu cầu và tránh các lỗi “mất điểm oan” một cách dễ dàng. Hiểu điều đó, TACA gửi đến bạn trọn bộ Tài liệu ôn thi CPA:

>> Tải ngay: Trọn bộ tài liệu 7 môn CPA – Ôn thi CPA hoàn toàn miễn phí tại đây

Đồng thời, để giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí mà vẫn được tiếp cận lộ trình ôn thi bài bản, phương pháp học thông minh và dễ dàng vượt qua kỳ thi và thành công sở hữu chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế chỉ trong 1 lần thi, TACA gửi đến bạn khóa học:

KHÓA HỌC CPA 2025 – CON ĐƯỜNG DẪN TỚI THÀNH CÔNG TRONG SỰ NGHIỆP

>> Xem thêm:

Taca Certified Professional Accounting,