[Trọn bộ] Bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị – Bí kíp giúp bạn đạt điểm cao trong bài thi môn kế toán CPA

Bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị được coi là dạng bài tập khó xuất hiện trong đề thi môn kế toán CPA. Dạng bài tập này xuất hiện trong đề thi các năm 2019, 2020, 2022, 2023. Việc xuất hiện liên tiếp trong đề thi các năm chứng tỏ đây là một trong những dạng bài tập quan trọng thí sinh cần ôn tập kỹ nếu muốn vượt qua kỳ thi CPA. 

Bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị yêu cầu thí sinh cần nắm chắc các nội dung kiến thức một số nội dung quan trọng. Trước tiên, cần hiểu rõ phương pháp tính giá thành phân bước, đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất phức tạp, trong đó sản phẩm dở dang từ giai đoạn trước được chuyển tiếp sang giai đoạn sau để hoàn thiện. Tiếp theo, cần phân biệt rõ hai phương pháp kết chuyển tuần tự và kết chuyển song song. Kết chuyển tuần tự yêu cầu tính giá thành cho từng giai đoạn, bao gồm cả bán thành phẩm, trong khi kết chuyển song song tính giá thành cho tất cả các giai đoạn cùng lúc mà không tính giá thành bán thành phẩm. Ngoài ra, thí sinh cần thành thạo quy trình tính giá thành theo phương pháp phân bước, bao gồm việc tập hợp chi phí, xác định sản phẩm dở dang đầu kỳ và cuối kỳ, lập bảng tính giá thành cho từng giai đoạn, và tính giá thành sản phẩm cuối cùng. Cuối cùng, việc nắm vững cách tính giá thành theo phương pháp kết chuyển song song là rất quan trọng, trong đó chi phí được phân bổ giữa các giai đoạn theo hệ số kết tinh chi phí, giúp đơn giản hóa quá trình tính toán.

Nhằm cung cấp các kiến thức được hệ thống một cách khoa học cùng lượng cần thức cần thiết cho các thí sinh, TACA gửi bạn trọn bộ bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị cùng các công thức liên quan để giúp bạn dễ dàng vượt qua kỳ thi CPA sắp tới.

Dưới đây là phần tổng hợp những kiến thức nền tảng cũng như các lưu ý quan trọng bổ trợ cho thí sinh trong quá trình làm bài tập tính giá thành phân bước và song song:

Đăng ký nhận ngay LỊCH THI CPA 2025 sớm nhất

Trọng tâm kiến thức và lưu ý giúp ăn trọn điểm khi làm bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị doanh nghiệp 

Bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị của doanh nghiệp xoay quanh các nội dung quan trọng. Trước tiên, cần hiểu rõ phương pháp tính giá thành phân bước, đặc biệt phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất phức tạp, trong đó sản phẩm dở dang từ giai đoạn trước được chuyển tiếp sang giai đoạn sau để hoàn thiện. Tiếp theo, cần phân biệt rõ hai phương pháp kết chuyển tuần tự và kết chuyển song song. Kết chuyển tuần tự yêu cầu tính giá thành cho từng giai đoạn, bao gồm cả bán thành phẩm, trong khi kết chuyển song song tính giá thành cho tất cả các giai đoạn cùng lúc mà không tính giá thành bán thành phẩm. Ngoài ra, thí sinh cần thành thạo quy trình tính giá thành theo phương pháp phân bước, bao gồm việc tập hợp chi phí, xác định sản phẩm dở dang đầu kỳ và cuối kỳ, lập bảng tính giá thành cho từng giai đoạn, và tính giá thành sản phẩm cuối cùng. Cuối cùng, việc nắm vững cách tính giá thành theo phương pháp kết chuyển song song là rất quan trọng, trong đó chi phí được p Cụ thể như sau:

Kiến thức xuất hiện trong bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong bài thi môn kế toán CPA

Đối với bài tập môn kế toán nói chung và tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị của doanh nghiệp, thí sinh cần nắm chắc các kiến thức trọng tâm sau: 

– Thứ nhất, hiểu rõ các chuẩn mực kế toán và quy định pháp luật liên quan. Đây là nền tảng cốt lõi của kế toán chuyên nghiệp. Thí sinh cần nắm vững Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS) hoặc quốc tế (IFRS) nếu có yêu cầu. Đồng thời, việc hiểu và áp dụng đúng các quy định pháp luật như Luật Kế toán, Luật Doanh nghiệp và các quy định thuế sẽ giúp xử lý các bài tập chính xác và tuân thủ yêu cầu pháp lý.

– Thứ hai, thành thạo xử lý tình huống kế toán thực tế. Kế toán không chỉ là lý thuyết mà còn yêu cầu khả năng định khoản chính xác các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, từ doanh thu, chi phí, báo cáo tài chính hợp nhất, đến hàng tồn kho và công nợ. Kỹ năng này giúp thí sinh giải quyết các tình huống phức tạp trong bài tập và lập báo cáo tài chính đúng chuẩn mực.

– Thứ ba, kỹ năng phân tích và kiểm tra số liệu kế toán. Thí sinh cần biết cách kiểm tra, đối chiếu số liệu để phát hiện sai sót hoặc những điểm bất hợp lý trong báo cáo tài chính. Việc phân tích số liệu chính xác không chỉ giúp đảm bảo tính minh bạch của thông tin tài chính mà còn là công cụ để thí sinh giải thích và bảo vệ kết quả làm bài.

– Thứ tư, khả năng lập và trình bày báo cáo tài chính. Đây là một kỹ năng không thể thiếu trong các bài tập kế toán. Thí sinh cần biết cách lập các báo cáo tài chính cơ bản như Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả kinh doanh và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Quan trọng hơn, việc trình bày các chỉ tiêu và thông tin bổ sung đúng quy chuẩn sẽ giúp bài làm thuyết phục và đạt điểm cao.

Cụ thể như sau:

Để thực hiện bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA một cách hiệu quả, thí sinh cần nắm vững các kiến thức chuyên sâu và các phương pháp áp dụng trong thực tế. Dưới đây là một phân tích chi tiết về các bước cần thiết và các yếu tố quan trọng trong việc tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị.

I. Phương pháp tính giá thành phân bước (Kết chuyển tuần tự)

1. Định nghĩa

Phương pháp tính giá thành phân bước, hay còn gọi là phương pháp kết chuyển tuần tự, được áp dụng trong các doanh nghiệp có quy trình sản xuất chia thành nhiều giai đoạn liên tiếp. Trong đó, sản phẩm dở dang từ giai đoạn trước (bán thành phẩm) được chuyển sang giai đoạn sau để tiếp tục chế biến cho đến khi hoàn thiện. Phương pháp này yêu cầu tính giá thành cho từng giai đoạn sản xuất, bao gồm cả bán thành phẩm.

2. Nguyên lý

Trong phương pháp này, chi phí sản xuất được tập hợp và phân bổ cho từng giai đoạn. Giá thành của bán thành phẩm ở giai đoạn trước được kết chuyển tuần tự vào giai đoạn sau như một phần của chi phí nguyên vật liệu. Quá trình này tiếp tục cho đến giai đoạn cuối cùng, nơi giá thành của sản phẩm hoàn thiện được xác định bằng cách tổng hợp chi phí từ tất cả các giai đoạn trước đó.

CÔNG THỨC CHUNG

Giá thành sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn n được tính theo công thức:

Zn

=

DĐKn

+

Cn

+

Zn-1

–

DCKn

Trong đó:

– Zn: Giá thành sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn n

– DĐKn: Chi phí dở dang đầu kỳ của giai đoạn n

– Cn: Chi phí phát sinh trong kỳ của giai đoạn n

– Zn-1: Giá thành bán thành phẩm chuyển từ giai đoạn trước (n-1)

– DCKn: Chi phí dở dang cuối kỳ của giai đoạn n

3. Ví dụ thực tiễn

Giả sử một doanh nghiệp sản xuất sản phẩm A qua hai giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Chi phí phát sinh trong kỳ bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (NVLTT) là 500 triệu đồng, chi phí nhân công trực tiếp (NCTT) là 100 triệu đồng, và chi phí sản xuất chung (SXC) là 150 triệu đồng.
• Giai đoạn 2: Chi phí NCTT là 80 triệu đồng và chi phí SXC là 120 triệu đồng.

Trong kỳ, giai đoạn 1 hoàn thành 1.000 sản phẩm, chuyển sang giai đoạn 2 để tiếp tục chế biến. Giai đoạn 2 hoàn thành 900 sản phẩm, nhập kho thành phẩm.

Bước 1: Tính giá thành bán thành phẩm ở giai đoạn 1

Tổng chi phí giai đoạn 1:

C1=500+100+150=750 triệu đồng

→ Tổng chi phí sản xuất bán thành phẩm trong giai đoạn 1 là 750 triệu đồng.

Giả sử không có chi phí dở dang đầu kỳ và cuối kỳ, giá thành đơn vị bán thành phẩm:

Zđv1=C1/1.000=750/1.000=0,75 triệu đồng/sản phẩm

→ Mỗi bán thành phẩm có giá 0,75 triệu đồng.

Bước 2: Tính giá thành sản phẩm hoàn thiện ở giai đoạn 2

Tổng chi phí giai đoạn 2:

C2=80+120=200 triệu đồng

Giá trị bán thành phẩm chuyển từ giai đoạn 1:

Z1→2=1.000×0,75=750 triệu đồng

Tổng chi phí giai đoạn 2:

Ctổng2=Z1→2+C2=750+200=950 triệu đồng

Giá thành đơn vị sản phẩm hoàn thiện:

Giả sử chỉ có 900 sản phẩm hoàn chỉnh, ta tính giá thành đơn vị:

Zddv = Ctổng2 / 900 = 950/900 =~1.056 triệu đồng/sản phẩm

II. Các bước thực hiện

1. Tập hợp chi phí sản xuất cho từng giai đoạn: Bao gồm chi phí NVLTT, NCTT và SXC.
2. Xác định chi phí dở dang đầu kỳ và cuối kỳ: Đánh giá mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang để phân bổ chi phí chính xác.
3. Tính giá thành bán thành phẩm cho từng giai đoạn: Sử dụng công thức đã nêu để xác định giá thành bán thành phẩm.
4. Kết chuyển chi phí sang giai đoạn tiếp theo: Chuyển giá trị bán thành phẩm như chi phí NVLTT cho giai đoạn sau.
5. Tính giá thành sản phẩm hoàn thiện ở giai đoạn cuối: Tổng hợp chi phí từ tất cả các giai đoạn để xác định giá thành sản phẩm cuối cùng.

III. Đối tượng áp dụng của từng phương pháp

1. Tính giá thành phân bước (Kết chuyển tuần tự)

• Áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất có quy trình liên tục, gồm nhiều giai đoạn kế tiếp nhau.
• Mỗi giai đoạn sản xuất tạo ra một bán thành phẩm, sau đó được chuyển tiếp sang giai đoạn sau để tiếp tục hoàn thiện.
• Giá thành sản phẩm được tính theo từng bước, kết chuyển chi phí từ giai đoạn trước sang giai đoạn sau.
• Phù hợp với các ngành như sản xuất thép, xi măng, dệt may, hóa chất, sản xuất thực phẩm chế biến sâu.

2. Tính giá thành song song (Kết chuyển song song)

• Áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất đồng thời nhiều loại sản phẩm trong cùng một quy trình.
• Không tính giá thành bán thành phẩm ở từng giai đoạn mà chỉ tính giá thành sản phẩm cuối cùng.
• Thay vì kết chuyển tuần tự, tất cả chi phí được tập hợp chung, sau đó phân bổ theo các hệ số hoặc tiêu chí phù hợp.
• Phù hợp với các ngành như chế biến thủy sản, sản xuất sữa, khai thác khoáng sản (có nhiều loại sản phẩm phụ và chính), công nghiệp cơ khí chế tạo.

IV. Khác biệt trong cách tập hợp và phân bổ chi phí

Tiêu chí	Phương pháp phân bước	Phương pháp song song
Tập hợp chi phí	Chi phí được tập hợp riêng theo từng giai đoạn sản xuất	Chi phí được tập hợp chung cho toàn bộ quy trình sản xuất
Phân bổ chi phí	Giá thành bán thành phẩm từng giai đoạn được kết chuyển sang giai đoạn tiếp theo	Không có giá thành bán thành phẩm, chi phí được phân bổ cuối kỳ theo tiêu chí như hệ số sản phẩm, trọng lượng, khối lượng sản xuất
Đối tượng chi phí	Tập hợp chi phí theo từng giai đoạn sản xuất và từng sản phẩm	Tập hợp chi phí chung cho toàn bộ quy trình, sau đó phân bổ cho các sản phẩm theo hệ số hoặc tiêu chí khác

V. Khác biệt trong cách tính giá thành

1. Phương pháp phân bước (Kết chuyển tuần tự)

Zn

=

DĐKn

+

Cn

+

Zn-1

–

DCKn

• Tính giá thành bán thành phẩm của từng giai đoạn, sau đó chuyển tiếp sang giai đoạn kế tiếp.
• Công thức tính giá thành cho từng giai đoạn: 

Zn​: Giá thành sản phẩm hoàn thành ở giai đoạn nnn.

DĐKn​​: Chi phí dở dang đầu kỳ của giai đoạn nnn (nếu có).

Cn​: Chi phí phát sinh trong kỳ của giai đoạn nnn (nguyên vật liệu, nhân công, sản xuất chung,…).

Zn−1​: Giá thành bán thành phẩm chuyển từ giai đoạn trước (n−1n-1n−1).

DCKn​​: Chi phí dở dang cuối kỳ của giai đoạn nnn (nếu có).

2. Phương pháp song song (Kết chuyển song song)

Z

=

∑C

/

Q

• Không tính giá thành bán thành phẩm của từng giai đoạn, mà chỉ tính tổng chi phí cho toàn bộ sản phẩm hoàn thành.
• Giá thành đơn vị sản phẩm cuối cùng được xác định theo công thức: 

Trong đó:
Z: Giá thành đơn vị sản phẩm (tính theo triệu đồng/sản phẩm).

∑C: Tổng chi phí phát sinh trong kỳ (bao gồm tất cả chi phí nguyên vật liệu, nhân công, sản xuất chung, v.v.).

Q: Tổng số lượng sản phẩm hoàn thành trong kỳ.

1. Khác biệt trong ưu điểm và nhược điểm của mỗi phương pháp

Tiêu chí	Phương pháp phân bước	Phương pháp song song
Ưu điểm	– Phù hợp với doanh nghiệp có quy trình sản xuất liên tục – Giúp quản lý chi phí từng giai đoạn chính xác	– Giảm bớt khối lượng công việc kế toán vì không phải tính giá thành từng giai đoạn – Phù hợp với doanh nghiệp sản xuất nhiều loại sản phẩm cùng lúc
Nhược điểm	– Phức tạp hơn do cần tính giá thành bán thành phẩm – Cần theo dõi chi tiết chi phí cho từng giai đoạn	– Không phù hợp với quy trình sản xuất có nhiều giai đoạn liên tiếp – Khó xác định chính xác giá thành của từng bán thành phẩm

VII. Ví dụ minh họa thực tế

Ví dụ 1: Doanh nghiệp sản xuất xi măng (Áp dụng phương pháp phân bước)

Một công ty sản xuất xi măng có 3 giai đoạn:

1. Giai đoạn 1: Nghiền nguyên liệu → tạo bán thành phẩm clinker
2. Giai đoạn 2: Nung clinker → tạo bán thành phẩm xi măng chưa đóng bao
3. Giai đoạn 3: Đóng bao và hoàn thiện sản phẩm

→ Mỗi giai đoạn đều có chi phí riêng, và giá thành bán thành phẩm được tính toán theo từng bước, sau đó kết chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Ví dụ 2: Nhà máy chế biến sữa (Áp dụng phương pháp song song)

Một công ty sản xuất sữa có quy trình sản xuất chung gồm:

1. Giai đoạn chung: Thu mua nguyên liệu, xử lý và chế biến sữa tươi.
2. Giai đoạn phân tách: Chia thành nhiều loại sản phẩm như sữa nguyên kem, sữa tách béo, sữa đặc, váng sữa.

→ Tổng chi phí sản xuất được tập hợp chung, sau đó phân bổ theo hệ số quy đổi cho từng loại sản phẩm.

VIII. Tình huống giả định và bài toán thực tế

Tình huống 1: Công ty cơ khí chế tạo (Chọn phương pháp phân bước hay song song?)

Một công ty sản xuất động cơ xe máy có hai quy trình:

• Dây chuyền sản xuất động cơ
• Dây chuyền lắp ráp xe hoàn chỉnh

→ Nếu công ty muốn theo dõi chi phí từng bộ phận của động cơ, họ nên chọn phương pháp phân bước.

→ Nếu công ty chỉ cần tính tổng chi phí và phân bổ cho nhiều dòng xe khác nhau, họ có thể dùng phương pháp song song.

Tình huống 2: Công ty sản xuất hóa chất (Lựa chọn phương pháp tối ưu)

Một công ty sản xuất hóa chất thu được sản phẩm chính và sản phẩm phụ từ cùng một quy trình.

→ Công ty cần tính giá thành song song, vì không cần xác định giá thành bán thành phẩm từng giai đoạn mà chỉ cần phân bổ chi phí theo tỷ lệ hoặc hệ số.

*** Kết luận

→ Phương pháp phân bước phù hợp với các doanh nghiệp có quy trình sản xuất liên tiếp, yêu cầu theo dõi chi phí từng giai đoạn.

→ Phương pháp song song phù hợp với doanh nghiệp sản xuất nhiều sản phẩm cùng lúc, đơn giản hóa việc tính toán giá thành.

→ Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào mô hình sản xuất của doanh nghiệp, yêu cầu quản lý chi phí và quy mô sản xuất.

→ Doanh nghiệp cần cân nhắc đặc điểm sản xuất để lựa chọn phương pháp phù hợp, tối ưu hóa kế toán quản trị và kiểm soát chi phí hiệu quả.

Hiểu rõ các thành phần, quy trình, và kỹ thuật thực hiện không chỉ giúp thí sinh đạt điểm cao trong bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong môn thi kế toán kỳ thi CPA mà còn giúp thí sinh áp dụng kiến thức này trong thực tiễn kê khai kế toán.

>> Xem thêm các kiến thức liên quan: [Trọn bộ] Bài tập báo cáo sản xuất chuyên đề kế toán quản trị

Lưu ý khi làm bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA

Để làm bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong môn kế toán CPA, thí sinh cần lưu ý một số yếu tố quan trọng để đảm bảo bài làm không chỉ đúng yêu cầu mà còn có tính thực tiễn và hiệu quả cao. Cụ thể:

– Xác định chính xác phương pháp tính giá thành: Trước khi bắt đầu, hãy đọc kỹ đề bài để xác định xem cần áp dụng phương pháp phân bước có tính giá thành bán thành phẩm (kết chuyển tuần tự) hay không tính giá thành bán thành phẩm (kết chuyển song song). Việc này quyết định cách tiếp cận và tính toán trong bài làm.

– Tập hợp và phân bổ chi phí chính xác cho từng giai đoạn: Đảm bảo rằng bạn đã thu thập đầy đủ các chi phí liên quan đến từng giai đoạn sản xuất, bao gồm chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Việc phân bổ chính xác các chi phí này là cơ sở để tính giá thành sản phẩm một cách chính xác.

– Đánh giá sản phẩm dở dang một cách hợp lý: Khi tính toán chi phí cho sản phẩm dở dang cuối kỳ, cần xác định mức độ hoàn thành của chúng để phân bổ chi phí phù hợp. Điều này đặc biệt quan trọng trong phương pháp phân bước, nơi sản phẩm dở dang có thể ảnh hưởng đáng kể đến giá thành của giai đoạn tiếp theo.

– Sử dụng hệ số kết tinh chi phí trong phương pháp kết chuyển song song: Trong phương pháp kết chuyển song song, việc tính toán hệ số kết tinh chi phí cho từng giai đoạn là cần thiết để phân bổ chi phí chính xác vào giá thành sản phẩm cuối cùng. Hãy đảm bảo bạn hiểu rõ cách tính và áp dụng hệ số này trong bài làm.

>> Có thể bạn quan tâm: [Trọn bộ] Bài tập tính giá thành theo phương pháp khác chuyên đề kế toán quản trị

Thấu hiểu 6 lỗi sai thường gặp gây mất điểm không đáng có trong bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị của môn kế toán CPA

1. Hiểu rõ bản chất của từng phương pháp:

• Phương pháp phân bước (kết chuyển tuần tự): Được áp dụng khi quy trình sản xuất chia thành nhiều giai đoạn nối tiếp nhau, sản phẩm của giai đoạn trước trở thành nguyên liệu cho giai đoạn sau. Do đó, cần tính giá thành cho từng giai đoạn và chuyển chi phí sang giai đoạn kế tiếp. ​
• Phương pháp kết chuyển song song: Áp dụng khi doanh nghiệp không có nhu cầu tính giá thành bán thành phẩm ở từng giai đoạn mà chỉ quan tâm đến giá thành sản phẩm hoàn chỉnh cuối cùng. Chi phí ở từng giai đoạn được tổng hợp trực tiếp vào giá thành sản phẩm cuối cùng mà không cần tính giá thành bán thành phẩm trung gian.

2. Xác định chính xác chi phí sản xuất ở từng giai đoạn: Cần tập hợp đầy đủ và chính xác các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung phát sinh tại mỗi giai đoạn. Việc này đảm bảo rằng chi phí được phân bổ đúng và đủ, tránh tình trạng thiếu sót hoặc chồng chéo chi phí giữa các giai đoạn.​
3. Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ:

• Trong phương pháp phân bước, việc xác định chi phí sản phẩm dở dang cuối kỳ ở mỗi giai đoạn là rất quan trọng. Cần xác định mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang để phân bổ chi phí chính xác. Ví dụ, nếu sản phẩm dở dang cuối kỳ ở giai đoạn 1 hoàn thành 70% về nguyên vật liệu và 50% về nhân công, cần tính toán chi phí tương ứng cho phần dở dang này. ​
• Trong phương pháp kết chuyển song song, việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ thường không được thực hiện riêng lẻ cho từng giai đoạn, mà tập trung vào sản phẩm hoàn thành cuối cùng.

4. Tính toán hệ số kết tinh chi phí: Đối với phương pháp kết chuyển song song, cần tính hệ số kết tinh chi phí cho từng giai đoạn để xác định mức độ tham gia của chi phí từng giai đoạn vào giá thành sản phẩm cuối cùng. Hệ số này được tính bằng cách chia khối lượng sản phẩm hoàn thành cuối cùng cho khối lượng tương đương của toàn bộ sản phẩm mà giai đoạn đó tạo ra.
5. Lập bảng tính giá thành chi tiết: Sau khi xác định chi phí ở từng giai đoạn và sản phẩm dở dang, cần lập bảng tính giá thành chi tiết để tổng hợp và phân bổ chi phí một cách rõ ràng. Bảng này giúp kiểm tra lại các bước tính toán và đảm bảo rằng không có chi phí nào bị bỏ sót hoặc tính trùng lặp.​
6. Chú ý đến các chi phí bất thường: Cần lưu ý đến các chi phí như sản phẩm hỏng ngoài định mức, chi phí nguyên vật liệu vượt định mức hoặc chi phí sản xuất chung cố định do hoạt động dưới công suất bình thường. Những chi phí này thường không được tính vào giá thành sản phẩm và cần được xử lý riêng biệt.

>> Xem thêm:  [Trọn bộ] Bài tập thông tin thích hợp chuyên đề kế toán quản trị

Trọn bộ bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị của doanh nghiệp xuất hiện trong đề thi môn kế toán CPA

Dưới đây là tổng hợp trọn bộ bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị trong môn thi kế toán kỳ thi CPA:

Bài 1.1

Doanh nghiệp X có 2 phân xưởng sản xuất sản phẩm A theo quy trình công nghệ chế biến liên tục. Chi phí sản xuất trong tháng đã được tập hợp như sau: (ĐV: 1.000đ)

	PX1	PX2
Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp	1.040.000	–
Chi phí nhân công trực tiếp	72.000	27.000
Chi phí sản xuất chung	76.500	73.800

Kết quả trong tháng phân xưởng số 1 sản xuất được 400 nửa thành phẩm chuyển cho phân xưởng 2, còn lại 100 sản phẩm dở mức độ hoàn thành 40% và có 20 sản phẩm hỏng không sửa chữa được mức độ hoàn thành 50%.

Phân xưởng 2 nhận 400 nửa thành phẩm của phân xưởng 1, tiếp tục chế biến hoàn thành nhập kho 160 thành phẩm, còn lại 34 thành phẩm dở mức độ hoàn thành 50% và 6 sản phẩm hỏng không sửa chữa được mức độ hoàn thành 50%.

Yêu cầu:

1.Tính giá thành và giá thành đơn vị của nửa thành phẩm theo phương pháp phân bước kết chuyển tuần tự theo khoản mục.

2.Tính giá thành thành phẩm theo phương pháp kết chuyển chi phí song song. Tính chi phí sản xuất sản phẩm hỏng của từng phân xưởng sản xuất?

Tài liệu bổ sung:

– Chi phí nguyên liệu bỏ vào sản xuất 1 lần ngay từ đầu của quy trình công nghệ.

– Sản phẩm dở đầu kỳ cả 2 phân xưởng đều không có.

– Cứ 2 nửa thành phẩm của phân xưởng 1 chuyển sang phân xưởng 2 sản xuất được một thành phẩm.

– Phế liệu thu hồi được của 20 sản phẩm hỏng loại ra ở phân xưởng 1 nhập kho giá trị 14.000. Chi phí SXSP hỏng không được tính vào giá thành, tính vào giá vốn hàng bán.

– Sản phẩm hỏng ở phân xưởng 2 không thu hồi được phế liệu, doanh nghiệp quyết định chi phí sản xuất sản phẩm hỏng yêu cầu công nhân bồi thường 50% còn lại 50% tính vào giá vốn hàng bán.

Bài 1.2

Doanh nghiệp X sản xuất sản phẩm A trải qua 2 phân xưởng chế biến liên tục: Phân xưởng 1 và phân xưởng 2. Trích một số tài liệu trong tháng 3/N:

Chi phí sản xuất sản phẩm dở phát sinh trong kỳ: (Đơn vị tính: đồng)

	Chi phí VLTT	Chi phí NCTT	Chi phí sản xuất chung
Phân xưởng 1	374.000.000	90.000.000	105.000.000
Phân xưởng 2	–	60.000.000	72.000.000

Kết quả sản xuất trong tháng:

– Phân xưởng 1 sản xuất hoàn thành 1.200 nửa thành phẩm A chuyển hết cho phân xưởng 2 tiếp tục chế biến, còn lại 500 sản phẩm làm dở mức độ chế biến hoàn thành 60%.

– Phân xưởng 2 nhận 1.200 nửa thành phẩm từ phân xưởng 1 tiếp tục chế biến hoàn thành nhập kho 800 thành phẩm, còn 400 sản phẩm đang chế dở mức độ hoàn thành 50%.

Yêu cầu:

1.Tính giá thành theo phương pháp tính giá thành phân bước có tính giá thành nửa thành phẩm.

2.Tính giá thành theo phương pháp tính giá thành phân bước không tính giá thành nửa thành phẩm.

Biết rằng:

– Hai phân xưởng không có sản phẩm dở dang đầu kỳ.

– Chi phí NVL phát sinh một lần từ đầu quy trình công nghệ; các chi phí khác phát sinh dần dần theo mức độ chế biến.

Bài 1.3

Doanh nghiệp X sản xuất sản phẩm A trải qua 2 phân xưởng chế biến liên tục: Phân xưởng 1 và phân xưởng 2. Trích một số tài liệu trong tháng 3/N:

Chi phí sản xuất sản phẩm dở phát sinh trong kỳ: (Đơn vị tính: đồng)

	Chi phí VLTT	Chi phí NCTT	Chi phí sản xuất chung
Phân xưởng 1	374.000.000	90.000.000	105.000.000
Phân xưởng 2	–	60.000.000	72.000.000

Kết quả sản xuất trong tháng:

– Phân xưởng 1 sản xuất hoàn thành 1.200 nửa thành phẩm A chuyển hết cho phân xưởng 2 tiếp tục chế biến, còn lại 500 sản phẩm làm dở mức độ chế biến hoàn thành 60%.

– Phân xưởng 2 nhận 1.200 nửa thành phẩm từ phân xưởng 1 tiếp tục chế biến hoàn thành nhập kho 400 thành phẩm, 200 sản phẩm dở mức độ chế biến hoàn thành 50%.

Yêu cầu:

1.Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp kết chuyển tuần tự.

2.Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp kết chuyển song song.

Biết rằng:

– Hai phân xưởng không có sản phẩm dở dang đầu kỳ.

– Chi phí NVL phát sinh một lần từ đầu quy trình công nghệ; các chi phí khác phát sinh dần dần theo mức độ chế biến.

– Hai NTP ở PX1 chuyển sang chế biến được 1 SP ở PX2.

>> Xem thêm: 

• [Cập nhật]Điều kiện thi CPA 2025 mới nhất
• [Mới nhất] Thông báo nộp hồ sơ CPA 2025 (Lịch dự kiến)

Hướng dẫn giải chi tiết bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị doanh nghiệp môn kế toán CPA

Với các giao dịch mang tính thực tiễn cao như mua bán, thanh toán, hoặc đánh giá lại các khoản mục tiền tệ, việc hiểu đúng và vận dụng hợp lý sẽ giúp thí sinh xử lý bài tập hiệu quả và đạt điểm cao. Hướng dẫn dưới đây sẽ cung cấp đầy đủ phương pháp giải chi tiết nhất để hỗ trợ bạn trong kỳ thi.

>>Xem thêm: Ôn thi CPA môn kế toán: Muốn đạt điểm cao nhất định phải biết điều này

Bài 1.1

Yêu cầu 1: Tính giá thành sản phẩm theo phương pháp phân bước kết chuyển tuần tự chi phí (Đơn vị: 1.000đ)

1.1. Tính giá thành NTP giai đoạn 1

Bước 1: Đánh giá sản phẩm dở dang (SPDD) giai đoạn 1

Chi phí NVLTT trong SPDD: 1.040.000/(400+100+20) x 100 = 200.000

Chi phí Nhân công trực tiếp (NCTT): 72.000/(400+100 x40% +20×50%)x100x40%

=6.400

Chi phí sản xuất chung (SXC)

=76.500/(400 + 100 x 40% + 20 x 50%) x 100 x 40% = 6.800

Bước 2: Xác định chi phí SX sản phẩm hỏng không sửa chữa được cần loại ra khỏi giá thành sản phẩm

Chi phí NVLTT trong sản phẩm hỏng = 1.040.000/(400 + 100 + 20) x 20 = 40.000

Chi phí NCTT trong sản phẩm hỏng =72.000/(400 + 100 x 40% + 20 x 50%) x 20 x 50% = 1.600

Chi phí SXC trong sản phẩm hỏng = 76.500/(400 + 100 x 40% + 20 x 50%)x 20 x 50% = 1.700

Bước 3: Lập bảng tính giá thành giai đoạn 1

Sản lượng: 400 NTP

Khoản mục CP	Cddk	Ctk	Cdck	CP sản phẩm hỏng	Z	z
Chi phí VLTT	–	1.040.000	200.000	40.000	800.000	2.000
Chi phí NCTT	–	72.000	6.400	1.600	64.000	160
Chi phí SXC	–	76.500	6.800	1.700	68.000	170
Cộng				43.300	932.000	2.330

Định khoản kế toán:

Nợ TK 154 (PX2): 932.000

Có TK 154 (PX1): 932.000

Nợ TK 152: 14.000

Nợ TK 632: 29.300

Có TK 154 (PX1): 43.300

1.2. Tính giá thành sản phẩm giai đoạn 2

(2 NTP ở giai đoạn 1 chế biến thành 1 sản phẩm hoàn thành)

Bước 1: Đánh giá sản phẩm dở dang giai đoạn 2

Chi phí NVLTT trong SPDD của giai đoạn 2 =800.000/(160 + 34 + 6)x 34 = 136.000

Chi phí NCTT trong SPDD (gồm chi phí giai đoạn 1 và CP giai đoạn 2 phát sinh dở dang) = 64.000/(160 + 34 + 6)x 34 + 27.000/(160 + 34 x 50% + 6 x 50%)x 17 = 10.880 + 2.550 = 13.430

Chi phí SXC trong SPDD

= 68.000/(160 + 34 + 6)x + 73.800/(160 + 34x 50% + 6 x 50%)x 17 = 11.560 + 6.970 = 18.530

Bước 2: Xác định chi phí sản xuất sản phẩm hỏng loại ra khỏi giá thành

Chi phí NVLTT trong sản phẩm hỏng

= 800.000/(160 + 34 + 6)x 6 = 24.000

Chi phí NCTT trong sản phẩm hỏng

= 64.000/(160 + 34 + 6)x 6 + 27.000/(160 + 34 x 50% + 6 x 50%)x 3 = 1.920 + 450 = 2.370

Chi phí SXC trong sản phẩm hỏng

= 68.000/(160 + 34 + 6)x 6 + 73.800/(160 + 34 x 50% + 6 x 50%)x 3 = 2.040 + 1.230 = 3.270

Bước 3: Bảng tính giá thành giai đoạn 2

Sản lượng: 160 SP

Khoản mục CP	Chi phí dở dang đầu kỳ	Chi phí phát sinh		Chi phí dở dang cuối kỳ	Chi phí sản phẩm hỏng	Tổng giá thành SX	Giá thành đơn vị
		GĐ1	GĐ2
NVLTT	–	800.000	–	136.000	24.000	640.000	4.000
NCTT	–	64.000	27.000	13.430	2.370	75.200	470
SXC	–	68.000	73.800	18.530	3.270	120.000	750
Cộng					29.640	835.200	5.220

Định khoản kế toán:

Nợ TK 155: 835.200

Có TK 154 (PX2): 835.200

Nợ TK 138: 14.820

Nợ TK 632: 14.820

Có TK 154 (PX2): 29.640

Yêu cầu 2: Tính giá thành theo phương pháp song song

Xử lý chi phí phân xưởng 1:

Tính chi phí PX 1 trong giá thành SPHT

CP NVLTT = 1.040.000 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100 + 20) x160 x2 = 640.000

CPNCTT= 72.000 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x160 x2 = 51.200

CPSXC- 76.500/(160×2 + 34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x160 x2 =54.400

Ghi chú: Nếu bài yêu cầu xác định chi phí SX sản phẩm hỏng thì tính như sau:

Chi phí PX1 trong SP hỏng của phân xưởng 1

CP NVLTT = 1.040.000 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100 + 20) x 20 = 40.000

CPNCTT= 72.000 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x20 x50% = 1.600

CPSXC= 76.500 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x20 ×50% = 1.700

Chi phí PX1 trong SP hỏng của PX2

NVL TT = 1.040.000 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100+ 20) x 6×2 = 24.000

CPNCT= 72.000 160×2 +34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x6x2 = 1920

CPSXC= 76.500 /(160×2 + 34×2+6×2 + 100×40% + 20×50%) x6x2 = 2.040

Xử lý chi phí của phân xưởng 2 (Phân bổ chi phí có nguồn gốc phát sinh ở PX 2 cho các khối lượng có liên quan

Chi phí của PX2 trong giá thành

CP NVLTT = 0

CP NCTT = 27.000/(160 + 34×50% + 6×50%) x 160 = 24.000

CP SXC = 73.800/(160 + 34×50% + 6×50%) x 160 = 65.600

Nếu bài yêu cầu tính chi phí sản xuất sản phẩm hỏng thì xác định như sau:

Chi phí của PX 2 trong SP hỏng của Gđ 2

CP NVL = 0

CP NCTT = 27.000/(160 + 34×50% + 6×50%) x 6 x50% = 450

CP SXC = 73.800/(160 + 34×50% + 6×50%) x 6 x 50% = 1230

Bảng tính giá thành sản phẩm

Số lượng: 160

KMCP	CPSX từng PX trong Ztp		Z	z
	PX1	PX2
CPVLTT	640.000	–	640.000	4.000
CPNCTT	51.200	24.000	75.200	470
CPSX chung	54.400	65.600	120.000	750
Cộng			835.200	5.220

Tổng hợp chi phí SX SP hỏng giải đoạn 1: 43. 300

Nợ TK 152 14.000

Nợ TK 632 29.300

Có TK 154 (PX1) 43.300

Tổng hợp chi phí SX SP hỏng giải đoạn 2 (PX1 + PX2)

Trên đây là toàn bộ tài liệu bài tập tính giá thành phân bước và song song chuyên đề kế toán quản trị thường xuất hiện trong môn kế toán kỳ thi CPA cùng những lý thuyết, cách trình bày phù hợp và lưu ý giúp bạn dễ dàng đạt điểm cao trong kỳ thi CPA sắp tới.

Bên cạnh đó, có một “bí kíp truyền đời” về phương pháp, cách thức ôn thi khoa học, hiệu quả giúp bạn đậu CPA ngay lần thi đầu tiên đã được hầu hết kế kiểm kiểm chứng chính là: Bạn thực sự cần mổ xẻ, phân tích cấu trúc đề thi CPA các năm để lượng thức hóa toàn bộ kiến thức thay vì chỉ hệ thống các dạng bài tập một cách rời rạc.

Đồng thời, bạn cũng có thể tìm đọc giáo trình ôn thi CPA uy tín được hệ thống kiến thức bài bản, bám sát nội dung của Bộ Tài chính và luyện giải đề CPA các năm trong thời hạn cho phép trước kỳ thi. Nhằm nâng cao kiến thức chuyên môn sâu, hiểu thấu bản chất, yêu cầu và tránh các lỗi “mất điểm oan” một cách dễ dàng. Hiểu điều đó, TACA gửi đến bạn trọn bộ Tài liệu ôn thi CPA:

>> Tải ngay: Trọn bộ tài liệu 7 môn CPA – Ôn thi CPA hoàn toàn miễn phí tại đây

Đồng thời, để giúp bạn tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí mà vẫn được tiếp cận lộ trình ôn thi bài bản, phương pháp học thông minh và dễ dàng vượt qua kỳ thi và thành công sở hữu chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế chỉ trong 1 lần thi, TACA gửi đến bạn khóa học:

KHÓA HỌC CPA 2025 – CON ĐƯỜNG DẪN TỚI THÀNH CÔNG TRONG SỰ NGHIỆP

>> Xem thêm:

• Chứng chỉ hành nghề kế toán – Cánh cửa mở ra sự nghiệp kế toán thành công vang dội
• Chứng chỉ CPA – Con đường dẫn tới thành công trong sự nghiệp kiểm toán
• Chứng chỉ Đại lý thuế – Học sớm để trở thành chuyên gia tư vấn thuế

Taca Certified Professional Accounting,