Hướng dẫn chi tiết hạch toán thuế tài nguyên – Tài khoản 3336 đúng chuẩn quy định

Hạch toán thuế tài nguyên – dù nghe quen thuộc nhưng lại tiềm ẩn vô số sai sót dễ gặp, ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của báo cáo tài chính cũng như nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp. Vì thế, nắm rõ quy trình hạch toán cùng những lỗi phổ biến chính là “chìa khóa” giúp bạn tránh được rủi ro không đáng có, tối ưu chi phí và xây dựng nền tảng vững chắc khi làm việc với cơ quan thuế. Hãy cùng TACA theo dõi bài viết dưới đây để tối ưu quy trình liên quan đến thuế tài nguyên:

Hệ thống sổ sách, chứng từ cần thiết để hạch toán thuế tài nguyên

– Chứng từ xác định sản lượng khai thác

• Báo cáo sản lượng khai thác hàng ngày/tuần/tháng: Ghi nhận khối lượng thực tế đưa lên khỏi mỏ, cánh đồng, hoặc vùng khai thác;
• Phiếu xuất kho nội bộ (nếu có): Dùng khi tài nguyên được vận chuyển từ mỏ khai thác đến kho chứa hoặc xưởng chế biến, phản ánh số lượng, đơn vị tính và địa điểm nhận;
• Biên bản kiểm tra, xác nhận khối lượng khai thác (nếu có): Thường do bộ phận quản lý mỏ nội bộ hoặc đơn vị giám sát độc lập (nếu dự án yêu cầu) lập và xác nhận;

– Chứng từ xác định giá tính thuế, đơn giá tài nguyên

• Bảng giá tính thuế tài nguyên (do Nhà nước hoặc UBND tỉnh quy định)
• Quy định điều chỉnh giá tính thuế (nếu có): Một số địa phương điều chỉnh giá giữa kỳ do biến động thị trường, vì vậy, kế toán cần theo dõi và cập nhật kịp thời.

– Chứng từ theo dõi quá trình hạch toán trên sổ sách

– Chứng từ thanh toán Thuế tài nguyên

• Giấy nộp tiền vào Ngân sách Nhà nước (mẫu C1-02/NS hoặc tương đương): Chứng từ xác nhận việc doanh nghiệp đã nộp Thuế tài nguyên bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản;
• Sao kê ngân hàng: Nếu nộp thuế qua tài khoản, sao kê sẽ thể hiện rõ giao dịch, thời điểm nộp, số tiền nộp;
• Phiếu thu/chi tiền mặt: Trong trường hợp nộp thuế bằng tiền mặt tại Kho bạc hoặc qua cơ quan thuế.

>> Xem thêm: Thuế tài nguyên là gì? Hướng dẫn tính thuế tài nguyên chuẩn quy định

Nguyên tắc hạch toán thuế tài nguyên – Tài khoản 3336 

Trong thực tế, việc hạch toán Thuế tài nguyên (TK 3336) không quá phức tạp, tuy nhiên để đảm bảo tính minh bạch và nhất quán, kế toán viên cần nắm rõ và tuân thủ chặt chẽ các nguyên tắc hạch toán của tài khoản Thuế (TK 333):

– Tài khoản 3336 dùng để phản ánh quan hệ giữa doanh nghiệp với Nhà nước về khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản khác phải nộp, đã nộp, còn phải nộp vào Ngân sách Nhà nước trong kỳ kế toán năm;
– Doanh nghiệp chủ động tính, xác định và kê khai số thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp cho Nhà nước theo luật định; Kịp thời phản ánh vào sổ kế toán số thuế phải nộp, đã nộp, được khấu trừ, được hoàn…
– Thuế tài nguyên là thuế gián thu nên về bản chất là khoản thu hộ bên thứ ba. Vì vậy thuế tài nguyên cũng tương tự như các loại thuế gián thu khác, nó được loại trừ ra khỏi số liệu về doanh thu gộp trên Báo cáo tài chính hoặc các báo cáo khác; Doanh nghiệp có thể lựa chọn việc ghi nhận doanh thu và số thuế gián thu phải nộp trên sổ kế toán bằng một trong 2 phương pháp:

• Tách và ghi nhận riêng số thuế gián thu phải nộp ngay tại thời điểm ghi nhận doanh thu. Theo phương pháp này doanh thu ghi trên sổ kế toán không bao gồm số thuế gián thu phải nộp, phù hợp với số liệu về doanh thu gộp trên Báo cáo tài chính và phản ánh đúng bản chất giao dịch;
• Ghi nhận số thuế gián thu phải nộp bằng cách ghi giảm số doanh thu đã ghi chép trên sổ kế toán. Theo phương pháp này, định kỳ mới ghi giảm doanh thu đối với số thuế gián thu phải nộp, số liệu về doanh thu trên sổ kế toán có sự khác biệt so với doanh thu gộp trên Báo cáo tài chính;

Trong mọi trường hợp, chỉ tiêu “Doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ” và chỉ tiêu “Các khoản giảm trừ doanh thu” của báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh đều không bao gồm các khoản thuế gián thu phải nộp.

–  Đối với các khoản thuế được hoàn, được giảm, kế toán phải phân biệt rõ số thuế được hoàn, được giảm là thuế đã nộp ở khâu mua hay phải nộp ở khâu bán và thực hiện theo nguyên tắc:

• Đối với số thuế đã nộp ở khâu mua được hoàn lại, kế toán ghi giảm giá trị hàng mua hoặc giảm giá vốn hàng bán, giảm chi phí khác tùy theo từng trường hợp cụ thể;
• Đối với số thuế đã nộp ở khâu nhập khẩu nhưng hàng nhập khẩu không thuộc quyền sở hữu của đơn vị, khi tái xuất được hoàn thì kế toán ghi giảm khoản phải thu khác (ví dụ thuế nhập khẩu đã nộp của hàng nhận gia công được hoàn lại khi tái xuất…);
• Đối với số thuế phải nộp khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ nhưng sau đó được giảm, được hoàn, kế toán ghi nhận vào thu nhập khác;

–  Nghĩa vụ đối với NSNN trong giao dịch ủy thác xuất – nhập khẩu:

• Trong giao dịch ủy thác xuất nhập khẩu (hoặc các giao dịch tương tự), nghĩa vụ đối với NSNN được xác định là của bên giao ủy thác;
• Bên nhận ủy thác được xác định là bên cung cấp dịch vụ cho bên giao ủy thác trong việc chuẩn bị hồ sơ, kê khai, thanh quyết toán với NSNN (người nộp thuế hộ cho bên giao ủy thác);
• TK 333 chỉ sử dụng tại bên giao ủy thác, không sử dụng tại bên nhận ủy thác. Bên nhận ủy thác với vai trò trung gian chỉ phản ánh số thuế phải nộp vào NSNN là khoản chi hộ, trả hộ trên TK 3388 và phản ánh quyền được nhận lại số tiền đã chi hộ, trả hộ cho bên giao ủy thác trên TK 138. Căn cứ để phản ánh tình hình thực hiện nghĩa vụ với NSNN của bên giao ủy thác như sau: Khi nhận được thông báo về số thuế phải nộp, bên nhận ủy thác bàn giao lại cho bên giao ủy thác toàn bộ hồ sơ, tài liệu, thông báo của cơ quan có thẩm quyền về số thuế phải nộp làm căn cứ ghi nhận số thuế phải nộp trên TK 333. Khi nhận được thông báo về số thuế phải nộp, bên nhận ủy thác bàn giao lại cho bên giao ủy thác toàn bộ hồ sơ, tài liệu, thông báo của cơ quan có thẩm quyền về số thuế phải nộp làm căn cứ ghi nhận số thuế phải nộp trên TK 333.

– Kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi từng khoản thuế, phí, lệ phí và các khoản phải nộp, đã nộp và còn phải nộp.

>> Xem thêm:

• Hướng dẫn cách hạch toán ngoại tệ theo Thông tư 200/2014/TT-BTC đúng chuẩn 2024
• Hướng dẫn hạch toán chi phí bán hàng tài khoản 641 theo Thông tư 200

Kết cấu tài khoản 3336 – Thuế Tài Nguyên

Kết cấu Tài khoản 3336
Bên Nợ	Bên Có
– Số thuế GTGT đã được khấu trừ trong một kỳ; – Số thuế, phí, lệ phí và các khoản cần phải nộp, đã nộp vào Ngân sách Nhà nước; – Số thuế được giảm trừ vào số thuế cần phải nộp; – Số thuế GTGT của hàng bán bị trả lại hoặc bị giảm giá;	– Số thuế GTGT đầu ra và số thuế GTGT hàng nhập khẩu cần phải nộp; – Số thuế, phí, lệ phí và những khoản khác phải nộp vào Ngân sách Nhà nước;
Số dư cuối kỳ
Phản ánh số thuế và các khoản đã nộp lớn hơn số thuế và các khoản phải nộp cho Nhà nước, hoặc có thể phản ánh số thuế đã nộp được xét miễn, giảm hoặc cho thoái thu nhưng vẫn chưa thực hiện việc thoái thu.	Số thuế, phí, lệ phí và các khoản khác còn lại phải nộp vào Ngân sách Nhà nước.

>> Xem thêm:

• Hướng dẫn hạch toán chi tiền mặt mua văn phòng phẩm
• Hướng dẫn hạch toán chi phí phát hành cổ phiếu chuẩn chỉnh

Hướng dẫn hạch toán thuế tài nguyên theo Thông tư 133

Xác định số thuế tài nguyên phải nộp, ghi:

Nợ TK 514 – Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang

Có TK 3336 – Thuế tài nguyên

Khi nộp thuế tài nguyên vào Ngân sách Nhà nước, ghi:

Nợ TK 3336 – Thuế tài nguyên

Có TK 111 – Tiền mặt hoặc TK 112 – Tiền gửi ngân hàng

>> Tình huống 1: Công ty TNHH Tuệ Thanh chuyên khai thác cát xây dựng. Trong tháng 9, công ty xác định số thuế tài nguyên phải nộp là 80 triệu đồng. Việc hạch toán chi tiết như sau:

• Số thuế tài nguyên 80 triệu đồng được ghi nhận vào chi phí sản xuất kinh doanh dở dang:

Nợ TK 514 – Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang: 80.000.000 đồng

Có TK 3336 – Thuế tài nguyên: 80.000.000 đồng

• Công ty nộp thuế bằng chuyển khoản qua ngân hàng:

Nợ TK 3336 – Thuế tài nguyên: 80.000.000 đồng

Có TK 112 – Tiền gửi ngân hàng: 80.000.000 đồng

>> Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán cổ phiếu quỹ – Tài khoản 419 chuẩn Thông tư 200/2014/TT-BTC

Hướng dẫn hạch toán thuế tài nguyên theo Thông tư 200

Xác định thuế tài nguyên tính vào chi phí sản xuất chung, ghi:

Nợ TK 627 – Chi phí sản xuất chung (6278)

Có TK 3336 – Thuế tài nguyên

Khi thực hiện nộp thuế tài nguyên vào Ngân sách Nhà nước, ghi:

Nợ TK 3336 – Thuế tài nguyên

Có TK 111 – Tiền mặt hoặc TK 112 – Tiền gửi ngân hàng

>> Tình huống 2: Công ty TNHH Minh Nô chuyên khai thác đá xây dựng. Trong tháng 10, công ty xác định số thuế tài nguyên phải nộp là 100 triệu đồng. Quá trình hạch toán chi tiết như sau:

• Ghi nhận số thuế tài nguyên 100 triệu đồng vào chi phí sản xuất chung:

Nợ TK 6278 – Chi phí sản xuất chung (khác): 100.000.000 đồng

Có TK 3336 – Thuế tài nguyên: 100.000.000 đồng

• Nộp thuế tài nguyên vào Ngân sách Nhà nước

Khi công ty thực hiện nộp số thuế này bằng chuyển khoản qua ngân hàng:

Nợ TK 3336 – Thuế tài nguyên: 100.000.000 đồng

Có TK 112 – Tiền gửi ngân hàng: 100.000.000 đồng

Trường hợp nộp bằng tiền mặt, hạch toán:

Nợ TK 3336 – Thuế tài nguyên

Có TK 111 – Tiền mặt

>> Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán chi phí khám sức khỏe cho nhân viên chi tiết

>> Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán phế liệu thu hồi nhập kho chuẩn Thông tư 200/2014/ TT-BTC

>> Xem thêm:

• Hướng dẫn hạch toán nghiệp vụ mua hàng bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• Hướng dẫn hạch toán chi phí may đồng phục cho nhân viên chuẩn Thông tư 200/2014/TT-BTC

>> Xem thêm: Hướng dẫn xuất hoá đơn và hạch toán chi phí mua quà Tết cho nhân viên chuẩn chỉnh

Trường hợp ước tính trước chi phí Thuế tài nguyên cho các dự án khai thác dài hạn, doanh nghiệp có được trích trước để tính vào chi phí không?

Với các dự án khai thác kéo dài, không ít doanh nghiệp muốn “trích trước” chi phí Thuế tài nguyên để phản ánh giá thành kịp thời. Tuy nhiên, nên nhớ rằng Thuế tài nguyên được tính dựa trên sản lượng khai thác và đơn giá tại thời điểm thực tế. Việc trích trước khi chưa có số liệu chính xác có thể dẫn đến sai lệch chi phí. Vì vậy, giải pháp an toàn là hạch toán vào thời điểm ghi nhận được sản lượng và giá tính thuế chính thức, hạn chế tình trạng “dự báo” rồi phải điều chỉnh khi số liệu thực khác xa dự tính ban đầu.

>> Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán nhận cổ tức bằng cổ phiếu chuẩn Thông tư 200/2014/ TT-BTC

Trường hợp doanh nghiệp khai thác không liên tục (theo mùa vụ), có tháng không phát sinh sản lượng, vậy có phải ghi nhận Thuế tài nguyên không?

Nếu tháng hoặc quý đó doanh nghiệp không thực hiện khai thác (sản lượng bằng 0), sẽ không phát sinh Thuế tài nguyên. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần nộp tờ khai thuế hoặc báo cáo thuế định kỳ theo quy định, dù là ghi “không phát sinh”. Để tránh rắc rối, nên lưu trữ bằng chứng không khai thác (phiếu xuất kho trống, báo cáo kho…) để phòng trường hợp cơ quan thuế hoặc kiểm tra nội bộ yêu cầu chứng minh.

>> Xem thêm: Hướng dẫn hạch toán nhượng bán cổ phiếu chuẩn thông tư 200/2014/TT-BTC

Doanh nghiệp khai thác tài nguyên ở nhiều địa phương khác nhau, Thuế tài nguyên có cần phân bổ theo từng địa phương không?

Doanh nghiệp khai thác đa địa bàn phải theo dõi riêng sản lượng và doanh thu ở từng nơi, vì mỗi địa phương đều quản lý và yêu cầu nộp Thuế tài nguyên thuộc diện khai thác tại địa bàn đó. Kế toán có thể mở sổ chi tiết TK 3336 cho từng tỉnh, thành để phản ánh đúng số thuế phải nộp. Điều này không chỉ đảm bảo minh bạch, mà còn tránh bị phạt vì nộp sai nơi hoặc sót địa phương chưa nộp thuế.

>> Xem thêm: Hướng dẫn chi tiết hạch toán mượn tiền cá nhân không lãi suất đầy đủ nhất

Khi cơ quan thuế có “chủ trương” truy thu số Thuế tài nguyên trong quá khứ do thay đổi chính sách hoặc phát hiện khai sai, kế toán cần làm gì?

Nếu doanh nghiệp bị truy thu do thay đổi chính sách hoặc khai thác sai phạm, thường sẽ phải nộp số tiền thuế thiếu kèm tiền phạt chậm nộp. Tốt nhất là trước hết nên rà soát văn bản pháp lý làm căn cứ truy thu, sau đó chấp hành nộp bù nếu đúng quy định. Nếu cảm thấy bất hợp lý, doanh nghiệp cần khiếu nại hoặc bổ sung giải trình, nhưng phải trang bị hồ sơ, bằng chứng đầy đủ. Càng chậm trễ, số tiền phạt lãi chậm nộp sẽ càng tăng.

Trên đây là toàn bộ lưu ý quan trong giúp bạn dễ dàng xử lý các tình huống liên quan đến hạch toán thuế tài nguyên. Hy vọng rằng thông tin trong bài viết từ TACA đã góp phần giúp bạn nắm vững cách xử lý các tình huống thuế phức tạp, nâng cao kiến thức chuyên môn, nhanh nhạy trong việc giải quyết các trường hợp thực tế.

Đồng thời, những kiến thức hạch toán nghiệp vụ mua hàng bán hàng trong doanh nghiệp thương mại sẽ được chia sẻ chi tiết và chuyên sâu hơn tại Môn Kế toán Chương trình Ôn thi chứng chỉ Đại lý thuế, Chứng chỉ hành nghề kế toán APC và Chứng chỉ hành nghề kiểm toán CPA tại Học viện TACA.

Bên cạnh đó, để khẳng định vị thế của mình trong ngành kế toán kiểm toán và tư vấn thuế một cách dễ dàng, tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí mà vẫn được tiếp cận lộ trình ôn thi bài bản, phương pháp học thông minh, mời bạn tham khảo các khóa ôn thi “Ôn là đậu!” của TACA tại đây:

Chứng chỉ hành nghề kế toán – Cánh cửa mở ra sự nghiệp kế toán thành công vang dội

Chứng chỉ CPA – Con đường dẫn tới thành công trong sự nghiệp kiểm toán

Chứng chỉ Đại lý thuế – Học sớm để trở thành chuyên gia tư vấn thuế

Taca Certified Professional Accounting,