Lập kế hoạch thuế và tối ưu chi phí thuế trong khuôn khổ pháp luật

Hiểu nhầm của các kế toán về thuế và lập kế hoạch thuế:

Theo thống kê của Taca trong 10 đối tượng được hỏi về câu hỏi: “Bạn hiểu thế nào là lập kế hoạch thuế?” Nếu có sẽ trả lời câu hỏi tiếp theo “Theo bạn, lập kế hoạch thuế gồm những bước như thế nào?” Thì cả 10 đối tượng trên có câu trả lời chưa phù hợp. Một số câu trả lời được TACA thu thập như sau:

Kế hoạch thuế là việc xác định thời hạn nộp các tờ khai để không bị phạt tiền nộp chậm hay chuẩn bị nguồn lực tài chính để đi nộp tiền thuế tránh bị phạt tiền chậm nộp. Và cuối tháng cân đối doanh thu chi phí, hóa đơn đầu ra, đầu vào để giảm thiểu số thuế phải nộp trong tháng đó.

Kế hoạch thuế là việc kế toán sử dụng các chiêu thức để trốn thuế được nhiều nhất có thể như việc lấy hóa đơn đầu vào với chi phí rẻ để tăng số thuế GTGT được khấu trừ và tăng chi phí để giảm thu nhập tính thuế….

Những khái niệm được kể trên là suy nghĩ của hầu hết các bạn đang làm kế toán thuế. Nhưng đó không phải là khái niệm đúng về Lập kế hoạch thuế.

Phân biệt những khái niệm về thuế dưới mọi góc nhìn kế toán

  • Trốn thuế:

Là việc thực hiện các phương thức mà pháp luật không cho phép để giảm thiểu số thuế phải nộp. Có hai động thái chính là:

Giấu thông tin mà lẽ ra phải cung cấp cho cơ quan nhà nước. Ví dụ như bán hàng nhưng không xuất hóa đơn để giảm doanh thu.

Tạo ra thông tin không có thật. Ví dụ như mua hóa đơn để tăng chi phí được khấu trừ thuế, tạo hồ sơ giả để hoàn thuế GTGT đối với hàng nhập khẩu. Hiển nhiên việc trốn thuế là phi pháp và có thể bị kết án.

  • Tránh thuế/ lách thuế:

Việc sử dụng các phương thức trong khuôn khổ của pháp luật để giảm thiểu chi phí thuế. Ví dụ việc vận dụng các chính sách ưu đãi thuế hoặc áp dụng các khoảng trống mà pháp luật chưa quy định tới để thực hiện các giao dịch. Ở đây chúng ta phải rất thận trọng vì nếu sa sẩy một bước chân có thể từ tránh thuế hợp pháp sang trốn thuế bất hợp pháp.

  • Lập kế hoạch thuế:

Có một ý nghĩa bao quát hơn, mang tầm chiến lược, đó là việc tối ưu hoá số thuế phải nộp trong khuôn khổ của pháp luật. Tối ưu hóa chứ không phải là GIẢM THIỂU. Giảm thiểu là việc giảm được thuế phải nộp nhưng hệ lụy của nó có thể là làm tăng một số chi phí khác hoặc giảm thu nhập.

  • Tối ưu hóa thuế:

Có nghĩa là làm sao đó để mức giảm thuế là tương đối so với việc giảm thu nhập hoặc gia tăng các chi phí khác.

Nói cách khác là chúng ta hoàn toàn có thể chấp nhận tăng mực thuế phải nộp nếu tốc độ tăng của thuế thấp hơn tốc độ tăng của thu nhập.

Để làm được việc này, người lập kế hoạch thuế phải có được một cái nhìn, một bức tranh tổng thể trong mối tương tác giữa kinh doanh và các loại thuế có thể có tác động tới túi tiền của chúng ta.

Mục tiêu để lập kế hoạch thuế hiệu quả

Mục tiêu chính là giảm tối đa chi phí thuế phải nộp phù hợp với quy định của pháp luật. Việc giảm chi phí thuế không được kéo theo hệ lụy làm tăng các chi phí khác của doanh nghiệp với mức tăng lớn hơn mức giảm của chi phí thuế thông qua việc:

  • Giảm các khoản thu nhập chịu thuế
  • Tăng khấu trừ thuế
  • Sử dụng tối đa các khoản ưu đãi thuế
  • Sử dụng đường cong và lá chắn thuế 

QUY TRÌNH THỰC HIỆN LẬP MỘT KẾ HOẠCH THUẾ HOÀN CHỈNH

Bước 1: Nghiên cứu các thông tin ban đầu về doanh nghiệp để có được sự đánh giá đúng đắn và toàn diện về doanh nghiệp

Các thông tin cần thu thập để lập được 1 kế hoạch thuế hiệu quả:

  • Loại hình doanh nghiệp:Là công ty cổ phần, công ty TNHH hay doanh nghiệp tư nhân;
  • Hình thức kinh doanh của doanh nghiệp: Sản xuất, thương mại dịch vụ;
  • Phạm vi kinh doanh: Trong nước, nước ngoài hay cả 2;
  • Mặt hàng sản xuất, kinh doanh;
  • Quy trình hoạt động: Quy trình hoạt động của 1 doanh nghiệp là xương sống của doanh nghiệp đó. Khi nắm rõ được quy trình hoạt động của DN. Người lập kế hoạch thuế gần như chắc chắn đã lên được kế hoạch cho từng quy trình, sự khớp nối các kế hoạch ở các quy trình lại với nhau thành 1 hệ thống phù hợp. Khi đó, kế hoạch thuế mới thực sự đem lại hiệu quả.
  • Nguồn lực tài chính: Xem xét nguồn lực tài chính của doanh nghiệp là mạnh hay yếu, nguồn tài chính dành cho các khâu kinh doanh là bao nhiêu, từ đó xây dựng được kế hoạch thuế phù hợp.

Ví dụ then chốt:

Một doanh nghiệp có nguồn lực tài chính rất hạn hẹp khi đó họ không thể sử dụng được phương án chuyển dịch doanh thu tới các chi nhánh sẽ được mở thêm.

Từ đó đưa ra các giải pháp kế hoạch thuế phù hợp. Khâu nghiên cứu thông tin doanh nghiệp là 1 khâu then chốt, quyết định tới sự thành bại của một kế hoạch thuế. Một kế hoạch thuế chỉ phát huy được hiệu quả khi mà người lập kế hoạch thuế nắm được tường tận từng quy trình hoạt động của công ty và ngược lại. Do đó, khâu tìm hiểu, nghiên cứu thông tin ban đầu về doanh nghiệp thường chiếm tỷ trọng thời gian lớn nhất trong thời gian lập kế hoạch thuế.

Bước 2: Xây dựng các phương án tổng quan kế hoạch thuế:

Sau khi nghiên cứu tường tận các thường tận các thông tin ban đầu của doanh nghiệp, bước tiếp theo sẽ là lên 1 bản thảo phương án tổng quan kế hoạch thuế.

Trong khâu này cần lưu ý một số vấn đề sau:

  • Thứ nhất: Tất cả các phương án xây dựng phải bám vào mục tiêu xác định từ đầu;
  • Thứ hai: Các phương án phải có tính khả thi cao. Một phương án thuế được gọi là có khả thi nếu đáp ứng đủ điều kiện: Có thể thực hiện được, chi phí thực hiện không đem lại và thời gian thực hiện kế hoạch thuế phù hợp với chu kỳ hoạt động sản xuất kinh doanh của DN.
  • Thứ ba: Các bước trong kế hoạch thuế tổng quan không được vi phạm luật. Một kế hoạch thuế nếu như sử dụng biện pháp trốn thuế được coi là kế hoạch thuế thất bại. Vì sử dụng biện pháp trốn thuế, tỷ lệ bị phát hiện rất cao, chi phí giải quyết hậu quả chắc chắn luôn lớn hơn lợi ích kế hoạch thuế mang lại.
  • Thứ tư: Các phương án phải được lượng hóa bằng các con số. Một phương án triển khai nếu chỉ đưa ra những suy đoán, kết luận mang tính định tính là một phương án thất bại. Việc đưa ra các con số nhằm chứng minh được cho ông chủ tính khả thi của phương án. Đồng thời, dựa vào những con số ấy bộ phận tài chính, kế toán có thể phân tích một số chỉ tiêu liên quan trong doanh nghiệp. Đặc biệt là chỉ tiêu liên quan tới vốn kinh doanh.
  • Thứ 5: Phương pháp áp dụng trong các kế hoạch thuế có tính tiên lượng cao.

Bước 3: Xây dựng chi tiết từng phương án áp dụng

Sau khi đã xây dựng được các phương án tổng quan. Dựa vào tính khả thi, các ưu điểm của phương án để lựa chọn các phương án phù hợp. Đây được coi là 1 bước chọn lọc những sản phẩm phù hợp nhất với công ty.

Người lập kế hoạch thuế ở khâu này sẽ chi tiết kế hoạch được lựa chọn. Được lựa chọn, được thể hiện bằng việc chi tiết thời gian sẽ áp dụng những phương án, giá trị mang lại trong từng khoảng thời gian khi thực hiện kế hoạch là bao nhiêu.

Một yếu tố rất quan trọng khi lên phương án chi tiết là yếu tố dự báo được ảnh hưởng của hoạt động kinh doanh trong tương lai tới số thuế phải nộp. Từ đó đưa ra những bước đi trước về thuế để điều chỉnh kế hoạch kinh doanh phù hợp với kế hoạch thuế đặt ra và ngược lại. Điều chỉnh kế hoạch thuế phù hợp với kế hoạch kinh doanh của doanh nghiệp.

Bước 4: Đánh giá tính hiệu quả của phương án

Sau khi các phương án được xây dựng chi tiết sẽ trình lên các phòng ban liên quan, họp các phòng ban để cùng đánh giá hiệu quả thực hiện phương án.

Một phương án hiệu quả nhất sẽ được lựa chọn. Cùng với đó là 1 phương án dự phòng.

Bước 5: Điều chỉnh lại phương án phù hợp

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, công ty chắc chắn sẽ có những bước đi thay đổi kế hoạch sản xuất, quy mô sản xuất không như những dự tính ban đầu. Kèm với đó là những thay đổi về chính sách thuế không tiên lượng trước được.

Khi đó, người lập kế hoạch thuế phải kịp thời điều chỉnh lại phương án cho phù hợp. Việc điều chỉnh này sẽ liên tục diễn ra trong quá trình thực hiện phương án.

Thông thường, kế hoạch thuế được xây dựng theo chu kỳ 1 năm đối với doanh nghiệp nhỏ. Thời gian xây dựng kế hoạch thuế kéo dài, trong khi các chính sách thuế ở Việt Nam thay đổi liên tục. Có những năm chính sách thuế thay đổi mà tới người làm nghề cũng phải chóng mặt.

Việc phải thay đổi kế hoạch thuế cho phù hợp với chính sách thuế hiện hành là điều không tránh khỏi. Tuy nhiên, trong kế hoạch thuế cần phải có tính tiên lượng để giảm thiểu việc sửa đổi kế hoạch thuế. Tính tiên lượng phụ thuộc rất lớn vào năng lực của người lập kế hoạch thuế.

Thực chất trên đây là những chia sẻ từ những chuyên gia đã lập kế hoạch thuế thành công. Để đào sâu về lập kế hoạch thuế với từng mô hình doanh nghiệp bạn có thể xem thêm khóa học Kế toán trưởng thực thụ.

Xem thêm bài viết chất lượng khác tại đây:

Các rủi ro về thuế trong doanh nghiệp và cách ngăn ngừa rủi ro đúng luật
Các bước kết chuyển các khoản lỗ và cách chuyển lỗ thuế TNDN
7 Nguyên tắc vàng khi quyết toán thuế
Hướng dẫn cách lập đọc và phân tích BCTC

Chúc bạn lập kế hoạch tối ưu thuế cho doanh nghiệp mình thành công!

TACA – KIẾN TẠO SỰ NGHIỆP!

 

 

Bài viết liên quan