Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam – Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì?

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam đang được các doanh nghiệp và người làm kế toán quan tâm. Đây là một chuẩn mực báo cáo tài chính đang được áp dụng rộng rãi, giúp doanh nghiệp tạo ra báo cáo tài chính nhất quán và dễ so sánh trên phạm vi toàn cầu. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho các bạn cái nhìn tổng quan về lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam và tầm quan trọng của việc này đối với sự thay đổi để thích nghi với hoàn cảnh mới.

Tổng quan về Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS

IFRS do Ủy ban chuẩn mực Kế toán quốc tế (IASB), một cơ quan trực thuộc IFRS Foundation ban hành với mục đích tạo ra một “ngôn ngữ toàn cầu chung về kế toán, giúp cho các BCTC được trình bày nhất quán, minh bạch, tin cậy và dễ dàng so sánh với nhau không phân việt lĩnh vực, quốc gia hay vùng lãnh thổ.

IFRS có gì khác IAS?

Nhiều bạn lúc mới đầu tìm hiểu IFRS cũng đều bị thắc mắc với khái niệm IAS (Chuẩn mực Kế toán quốc tế) và không hiểu nó có liên quan gì đến IFRS. 

Thực ra, như đã trình bày trong phần Lịch sử của IFRS, IAS là Hệ thống Chuẩn mực do IASC trước đây ban hành. Sau khi IASC thay đổi lại cấu trúc hoạt động của mình và bị thay thế bởi IASB thì các Chuẩn mực do IASB sau này được đặt tên là IFRS (Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế). Tuy nhiên, các Chuẩn mực IAS cũ do IASC ban hành đều được IASB tiếp nhận và công bố hiệu lực cho đến khi nó bị thay đổi bởi các IFRS sau này (ví dụ IAS 18 bị thay thế bởi IFRS 15..) 

Vì vậy, bạn sẽ thấy bên cạnh các Chuẩn mực IFRS mới sẽ vẫn còn các IAS cũ còn hiệu lực. 

=> Xem thêm: IFRS là gì? Những điều cần biết về IFRS/IAS so sánh VAS

Hệ thống chuẩn mực IFRS gồm những gì?

IFRS bao gồm:

• Khuôn khổ lập Báo cáo tài chính (Conceptual Framework) bao gồm các nguyên tắc cơ bản nhất cho Báo cáo tài chính để phù hợp với IFRS. Bản thân khuôn khổ không phải là một Chuẩn mực riêng rẽ nhưng nó được sử dụng làm cơ sở để xây dựng các Chuẩn mực. 
• Chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) do IASC ban hành trước đây (trước năm 2001) còn hiệu lực. 
• Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) do IASB ban hành. 
• Các Hướng dẫn bổ sung cho các Chuẩn mực IAS (SIC Interpretation) do Ủy ban diễn giải Chuẩn mực (SIC) ban hành trước năm 2001. 
• Các Hướng dẫn bổ sung cho các Chuẩn mực IFRS (IFRIC Interperetation) do Ủy ban diễn giải Chuẩn mực IFRS (IFRIC) ban hành. 

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam

Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam hiện được chia thành 3 giai đoạn: giai đoạn chuẩn bị (2020 – 2021), giai đoạn tự nguyện (2022 – 2025) và giai đoạn bắt buộc (sau 2025). Hiện chúng ta đang ở trong giai đoạn tự nguyện, những công ty chưa đủ nguồn lực cũng đang xây dựng đội ngũ để thích ứng với tình hình đổi mới sau này.

Thuận lợi và khó khăn khi áp dụng IFRS tại Việt Nam

Ngoài ra, IFRS giúp các DN và thị trường hoạt động hiệu quả hơn nhờ có một chuẩn mực thống nhất trên phạm vi toàn cầu và đáng tin cậy, áp dụng cho cả các nền kinh tế phát triển và mới nổi. Trên thực tế, sau khi áp dụng IFRS ở nhiều quốc gia cho thấy, mức độ tin cậy về thông tin của các công ty niêm yết, cũng như thị trường tài chính nói chung hay thị trường chứng khoán nói riêng ở các nước đó đều được giới đầu tư nước ngoài đánh giá cao. Tuy nhiên tại Việt Nam các DN vẫn còn lúng túng và gặp nhiều khó khăn khi áp dụng chuẩn mực này vào hệ thống báo cáo tài chính.

=> Xem chi tiết: Thuận lợi và khó khăn khi áp dụng IFRS tại Việt Nam

Doanh nghiệp cần làm gì để chuyển đổi IFRS thành công?

Xây dựng lộ trình chuyển đổi

Thực tế, việc triển khai áp dụng IFRS lần đầu sẽ mất ít nhất 2 – 3 năm cho công tác đào tạo cũng như chuẩn bị số liệu báo cáo tài chính lập theo IFRS. Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình IFRS sớm để có kế hoạch thay đổi về quy trình kinh doanh, tuyển dụng nhân sự và nguồn lực tài chính để sẵn sàng áp dụng IFRS sau năm 2025.

Đào tạo đội ngũ kế toán có kiến thức về IFRS

Đây là những con người trực tiếp làm việc với những chuẩn mực IFRS, doanh nghiệp cần tuyển dụng dà đào tạo kế toán có kiến thức về IFRS ở cả công ty mực và các công ty con trong tập đoàn để việc lập báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS được thực hiện một cách hiệu quả.

Phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan

Việc chuyển đổi IFRS là một quá trình phức tạp và đòi hỏi sự phối hợp của nhiều phòng ban cũng như những người lãnh đạo, vậy nên doanh nghiệp cần phải lập một đội dự án trong đó có thành viên của ban lãnh đạo cũng như sự tham gia của các phòng ban như kế toán, kinh doanh, pháp chế, công nghệ thông tin,…

Lộ trình chuyển đổi BCTC từ VAS sang IFRS dành cho doanh nghiệp

Bước 1: Xác định phạm vi công việc

• Xác định một đội nhóm và trưởng nhóm có chuyên môn, năng lực, tinh thần trách nhiệm và tư duy tốt, nhạy bén trước những đổi mới.
• Xác định các mốc thời gian chính và những mục tiêu cần đạt được.
• Xác định chi tiết các công việc, nhiệm vụ cho từng bộ phận, đối tượng phù hợp với các mục đích cụ thể.
• Xác định các nguyên tắc kế toán theo chuẩn mực VAS và IFRS, thu thập những thông tin, dữ liệu cần thiết.
• Chuẩn bị Bảng cân đối kế toán đầu kỳ trước ngày chuyển đổi một năm, công khai số liệu so sánh cả năm và cả báo cáo tài chính giữa niên độ nếu cần thiết.

Bước 2: Chuẩn bị các nguồn lực

• Xác định rõ những đầu mục, thông tin cần lưu ý, cần công khai khi chuyển đổi.
• Lập kế hoạch cho những báo cáo tài chính dài hạn và các lưu ý kèm theo.
• Đánh giá kiến thức chuyên môn của nhân viên về IFRS và tổ chức các chương trình đào tạo.
• Xác định các bộ phận liên quan – Kiểm soát nội bộ, bộ phận Hệ thống thông tin/ Công nghệ thông tin, bộ phận Ngân quỹ, bộ phận Thuế.

Bước 3: Thực hiện kế hoạch

• Chuẩn bị một văn bản thuyết minh công khai trước khi chuyển đổi.
• Chuẩn bị Bảng cân đối kế toán đầu kỳ theo IFRS 1 tại ngày chuyển đổi.
• Hạch toán các bút toán theo IFRS 1 tại ngày chuyển đổi.
• Chuẩn bị một văn bản thuyết minh chuyển đổi theo IFRS 1 bao gồm đối chiếu vốn chủ sở hữu và thu nhập ròng.
• Chú ý các yêu cầu giữa niên độ – yêu cầu đối chiếu áp dụng cho báo cáo tài chính hàng quý.
• Chuẩn bị những buổi trao đổi giữa Ban Lãnh đạo và các nhà đầu tư khác.
• Hoàn thiện và áp dụng các chính sách kế toán theo IFRS.

Bước 4: Giám sát quá trình

• Dự trù cho những thay đổi – tổ chức các chương trình đào tạo thường xuyên, các quy trình kiểm soát nội bộ, và báo cáo thường xuyên cho Ban Lãnh đạo trong toàn bộ quá trình.

Trên đây là toàn bộ các thông tin về quá trình chuyển đổi BCTC từ VAS sang IFRS. Đây cũng là quá trình hiện đang được các doanh nghiệp tại Việt Nam gấp rút hoàn thiện, hướng tới năm 2025 bắt buộc sử dụng BCTC theo chuẩn mực IFRS theo quyết định của Bộ Tài chính. Với quyết định này, các doanh nghiệp Việt Nam được kỳ vọng sẽ có một sự thay tích cực, góp phần đưa nền kinh tế Việt Nam hội nhập toàn diện với nền kinh tế toàn cầu.

Xem thêm:

• Khoá học IFRS toàn diện (CertIRF, DipIFR, VAS to IFRS)
• Khoá học CertIFR – Chứng chỉ lập Báo cáo Tài chính quốc tế (Level 1)
• Khoá học DipIFR – Chứng chỉ lập Báo cáo Tài chính quốc tế (Level 2)

Trên đây là Lộ trình áp dụng IFRS tại Việt Nam và những kiến thức tổng quan cùng lời khuyên dành cho các doanh nghiệp đang chuẩn bị chuyển đổi IFRS. Chúc các bạn có sự chuẩn bị thật tốt!