
IAS 14 – Báo cáo phân khúc (Depreciation Accounting) là công cụ quan trọng trong việc cung cấp thông tin chi tiết về các phân khúc hoạt động và địa lý của một tổ chức. Chuẩn mực này giúp các doanh nghiệp báo cáo hiệu suất tài chính một cách rõ ràng và minh bạch, từ đó hỗ trợ các nhà đầu tư và các bên liên quan trong việc đưa ra quyết định chính xác. IAS 14 đã đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng thông tin tài chính bằng cách yêu cầu công bố thông tin về doanh thu, chi phí và lợi nhuận của từng phân khúc cụ thể, không chỉ dựa trên tổng thể của toàn tổ chức.
Tuy nhiên, việc áp dụng IAS 14 có thể gặp một số thách thức. Các tổ chức cần phải xác định rõ các phân khúc chính và phụ, cũng như cung cấp thông tin chi tiết về hiệu suất tài chính của từng phân khúc. Điều này đòi hỏi sự chính xác trong việc phân tích và báo cáo, để đảm bảo rằng thông tin được công bố phản ánh đúng thực tế hoạt động của tổ chức. Việc không tuân thủ chuẩn mực hoặc công bố thông tin không đầy đủ có thể dẫn đến rủi ro về tính chính xác và minh bạch trong báo cáo tài chính.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về IAS 14, từ đó nâng cao khả năng áp dụng chuẩn mực này một cách hiệu quả, đồng thời giải quyết những thách thức mà bạn có thể gặp phải trong thực tế.
>> Xem thêm:
Chuẩn mực IAS 14 – Báo cáo cáo phân khúc là chuẩn mực yêu cầu báo cáo thông tin tài chính theo lĩnh vực kinh doanh hoặc khu vực địa lý. Chuẩn mực này yêu cầu công bố thông tin theo các định dạng phân khúc “chính” và “phụ”, trong đó định dạng chính dựa trên việc các rủi ro và lợi nhuận của tổ chức chủ yếu bị ảnh hưởng bởi các sản phẩm và dịch vụ mà tổ chức đó sản xuất hay bởi thực tế tổ chức hoạt động ở các khu vực địa lý khác nhau.
Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 14 cung cấp hướng dẫn về cách các tổ chức nên báo cáo thông tin tài chính và mô tả về các phân khúc hoạt động, sản phẩm và dịch vụ của họ. Chuẩn mực này nhằm nâng cao tính minh bạch trong báo cáo tài chính bằng cách yêu cầu các tổ chức công bố hiệu quả hoạt động của từng phân khúc kinh doanh riêng biệt.
IAS 14 được ban hành vào tháng 8 năm 1997, áp dụng cho các năm bắt đầu từ ngày 1 tháng 7 năm 1998 trở đi và được thay thế bằng IFRS 8 – Phân khúc hoạt động có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2009 trở đi.
Chuẩn mực này áp dụng cho tất cả các tổ chức, bao gồm cả những tổ chức không niêm yết công khai, mà có các phân khúc kinh doanh có kết quả hoạt động được đánh giá định kỳ bởi người ra quyết định chính nhằm mục đích phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả.
Nếu một tổ chức không niêm yết công khai lựa chọn báo cáo thông tin phân khúc và tuyên bố rằng báo cáo tài chính của nó tuân thủ các IFRS, thì tổ chức đó phải tuân thủ hoàn toàn IAS 14.
>> Xem thêm: [Tặng miễn phí] Tải ngay bộ tài liệu IAS/IFRS chi tiết, đầy đủ – Cập nhật mới nhất
– Phân khúc báo cáo là một phân khúc kinh doanh hoặc phân khúc địa lý mà IAS 14 yêu cầu phải báo cáo thông tin.
– Phân khúc hoạt động là những phân khúc tham gia vào các hoạt động kinh doanh từ đó tổ chức có thể kiếm được doanh thu và phát sinh chi phí.
– Phân khúc địa lý là một thành phần của tổ chức mà cung cấp sản phẩm và dịch vụ trong một môi trường kinh tế cụ thể và chịu các rủi ro và lợi nhuận khác biệt so với các thành phần hoạt động trong các môi trường kinh tế khác.
– Phân khúc kinh doanh là một thành phần của tổ chức mà cung cấp một sản phẩm hoặc dịch vụ đơn lẻ hoặc một nhóm sản phẩm và dịch vụ liên quan và chịu các rủi ro và lợi nhuận khác biệt so với các phân khúc kinh doanh khác.
– Phân khúc chính: Đối với hầu hết các tổ chức, một cơ sở phân khúc là chính và cơ sở còn lại là phụ, với yêu cầu công bố thông tin ít hơn nhiều đối với các phân khúc phụ. Tổ chức cần xác định xem các phân khúc kinh doanh hay phân khúc địa lý sẽ được sử dụng cho định dạng báo cáo phân khúc chính của mình dựa trên việc liệu các rủi ro và lợi nhuận của tổ chức chủ yếu bị ảnh hưởng bởi các sản phẩm và dịch vụ mà tổ chức sản xuất hay bởi việc tổ chức hoạt động tại các khu vực địa lý khác nhau.
– Phân khúc phụ: Cơ sở để xác định nguồn gốc chủ yếu và bản chất của các rủi ro cũng như tỷ suất lợi nhuận khác nhau mà tổ chức đang đối mặt thường sẽ là cấu trúc tổ chức và quản lý nội bộ của tổ chức cùng với hệ thống báo cáo tài chính nội bộ đối với ban quản lý cấp cao. Yêu cầu công bố thông tin cho các phân khúc phụ là ít hơn nhiều so với phân khúc chính.
– Chi phí phân khúc: chi phí liên quan đến các giao dịch giữa các phân khúc, phát sinh từ các hoạt động kinh doanh và có thể quy trực tiếp hoặc phân bổ hợp lý cho một phân khúc. Chỉ bao gồm chi phí lãi vay và các khoản lỗ chứng khoán liên quan nếu phân khúc đó là phân khúc tài chính (ngân hàng, công ty bảo hiểm, v.v.).
– Kết quả phân khúc: doanh thu phân khúc trừ đi chi phí phân khúc, trước khi khấu trừ lợi ích của cổ đông thiểu số. Tài sản và nợ phải trả của bộ phận: những tài sản hoạt động (nợ phải trả) có thể được phân bổ trực tiếp hoặc hợp lý cho một bộ phận.
IAS 14 (Báo cáo tài chính theo phân khúc) yêu cầu các doanh nghiệp cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh của mình theo từng phân khúc có thể báo cáo, nhằm giúp người dùng báo cáo tài chính hiểu rõ hơn về cách doanh nghiệp thực hiện trong từng lĩnh vực kinh doanh hoặc khu vực địa lý. Cụ thể:
Một phân khúc được coi là có thể báo cáo nếu nó đáp ứng một hoặc nhiều trong số các ngưỡng định lượng sau:
– Doanh thu từ khách hàng bên ngoài của phân khúc là 10% hoặc hơn so với tổng doanh thu của tất cả các phân khúc.
– Kết quả phân khúc (lợi nhuận hoặc lỗ) là 10% hoặc hơn so với tổng kết quả của tất cả các phân khúc.
– Tài sản của phân khúc chiếm 10% hoặc hơn so với tổng tài sản của tất cả các phân khúc.
Đặc biệt, việc thiết lập ngưỡng 10% này có ý nghĩa quan trọng giúp doanh nghiệp bạn:
– Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần lưu tâm đến:
IAS 14 cung cấp hướng dẫn về việc xác định phân khúc kinh doanh và phân khúc địa lý trong báo cáo tài chính, đặc biệt nhấn mạnh cách các thực thể cần sử dụng cấu trúc tổ chức và hệ thống báo cáo nội bộ để xác định các phân khúc. Bên cạnh đó, để rõ hơn những yêu cầu của IAS 14 chúng ta sẽ cùng soi chiếu vào trường hợp thực tế của Apple Inc., một công ty đa quốc gia nổi tiếng với hoạt động kinh doanh toàn cầu trong lĩnh vực công nghệ. Cụ thể:
IAS 14 giả định rằng phân khúc trong báo cáo tài chính nội bộ thường là nền tảng để xác định các phân khúc báo cáo tài chính bên ngoài. Thực thể cần xem xét:
>> Phân tích: Apple tổ chức báo cáo tài chính nội bộ theo cả phân khúc sản phẩm và phân khúc địa lý. Các sản phẩm chính của Apple bao gồm iPhone, iPad, Mac, dịch vụ (App Store, iCloud), và các thiết bị đeo thông minh (Apple Watch, AirPods). Mỗi dòng sản phẩm này đều là một phần quan trọng trong hoạt động kinh doanh của công ty.
Trong báo cáo tài chính nội bộ, Apple báo cáo doanh thu theo từng dòng sản phẩm và khu vực địa lý như: Apple theo dõi doanh thu từ iPhone tại Bắc Mỹ, Châu Âu và Châu Á. Vì vậy, theo yêu cầu của IAS 14, Apple phải phân chia báo cáo ra các phân khúc kinh doanh chính theo từng sản phẩm, và nếu các phân khúc địa lý có sự khác biệt đáng kể, họ sẽ phân tách thêm theo khu vực địa lý.
Phân khúc địa lý có thể được xác định dựa trên hai tiêu chí chính:
>> Phân tích: Apple có nhà máy sản xuất tại Trung Quốc và các quốc gia khác ở Châu Á, nhưng sản phẩm của Apple được bán trên toàn thế giới, đặc biệt tại Bắc Mỹ và Châu Âu. Apple có thể báo cáo phân khúc địa lý theo hai tiêu chí:
Nếu doanh thu từ Bắc Mỹ và Châu Âu chiếm phần lớn doanh thu của Apple và rủi ro cũng như lợi nhuận từ hai khu vực này có sự khác biệt đáng kể so với Châu Á, Apple sẽ cần báo cáo cả hai phân khúc địa lý này để phản ánh đúng tình hình hoạt động.
IAS 14 yêu cầu doanh nghiệp xác định:
Phân đoạn chính: Đây là cơ sở báo cáo chính, nơi doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ thông tin về doanh thu, lợi nhuận, tài sản, và các mục tiêu tài chính khác. Phân đoạn chính thường phản ánh cách doanh nghiệp đối mặt với rủi ro và lợi nhuận.
Phân đoạn phụ: Đây là cơ sở báo cáo thứ yếu, yêu cầu ít tiết lộ thông tin hơn so với phân đoạn chính. Tuy nhiên, một số thông tin quan trọng như doanh thu, lợi nhuận và tài sản vẫn phải được báo cáo để đảm bảo tính minh bạch.
>> Phân tích:
Apple có thể coi phân khúc sản phẩm là phân đoạn chính, bởi vì rủi ro và lợi nhuận của công ty chủ yếu đến từ các dòng sản phẩm như iPhone, iPad, và Mac.
Giả sử: Doanh thu từ iPhone có thể chiếm 60% tổng doanh thu của Apple. Trong trường hợp này, phân khúc sản phẩm iPhone sẽ là phân đoạn chính, và Apple phải cung cấp đầy đủ thông tin về doanh thu, lợi nhuận và tài sản liên quan đến iPhone.
Tuy nhiên, Apple vẫn phải báo cáo phân khúc địa lý như một phân đoạn phụ. Ví dụ, doanh thu từ Bắc Mỹ có thể chiếm 40% doanh thu từ iPhone, trong khi doanh thu từ Châu Á chiếm 30%. Apple cần cung cấp thêm thông tin về doanh thu iPhone tại các khu vực này để đảm bảo tính minh bạch.
Để xác định được phân khúc chính và phụ, doanh nghiệp cần xem xét:
>> Phân tích: Apple phải xác định nguồn gốc và bản chất của rủi ro và lợi nhuận của mình dựa trên:
Chuẩn mực yêu cầu tổ chức phải công bố các thông tin sau cho mỗi phân khúc báo cáo:
Ngoài ra, chuẩn mực yêu cầu tổ chức phải cung cấp một số công bố về các phân khúc của mình, bao gồm:
| IAS 14 | IFRS 8 |
| Xác định các phân đoạn | |
| Việc phân khúc phụ thuộc vào sự khác biệt về rủi ro và lợi nhuận dựa trên hoạt động kinh doanh hay khu vực địa lý.
Định nghĩa các phân đoạn sơ cấp và thứ cấp. Các phân khúc kiếm được phần lớn doanh thu từ việc bán hàng cho khách hàng bên ngoài. |
Phân chia dựa trên phân tích được sử dụng trong hệ thống báo cáo nội bộ được người ra quyết định của nhóm sử dụng để phân bố nguồn lực và đánh giá hiệu suất.
Một cấp độ phân đoạn duy nhất. |
| Công bố thông tin phân khúc | |
| Danh sách thông tin tài chính bắt buộc phải công bố.
Thông tin được lập theo chính sách kế toán được sử dụng trong báo cáo tài chính hợp nhất. |
Công bố thông tin bộ phận được người ra quyết định của đơn vị sử dụng trong nội bộ:
-Không có thông tin bộ phận tài chính bắt buộc, ngoại trừ lãi hoặc lỗ của bộ phận phải báo cáo (và tài sản cho các tài khoản năm 2009). -Thông tin tài chính chưa được chính thức hóa và không nhất thiết phải dựa trên các phương pháp kế toán tài chính. – Thông tin tài chính bổ sung bắt buộc về toàn bộ tập |
Việc thay thế IAS 14 bằng IFRS 8 yêu cầu các doanh nghiệp phải thực hiện những thay đổi quan trọng trong việc trình bày thông tin về các lĩnh vực hoạt động. IFRS 8 yêu cầu các doanh nghiệp phải báo cáo thông tin tài chính theo các lĩnh vực hoạt động và khu vực địa lý, dựa trên cách thức điều hành và đánh giá hoạt động của công ty. Doanh nghiệp cần phải xác định các lĩnh vực hoạt động dựa trên thông tin nội bộ mà các nhà quản lý sử dụng để đánh giá hiệu suất và ra quyết định.
Trong những tình huống bất đối xứng thông tin mạnh, các công ty có xu hướng áp dụng các hoạt động công bố thông tin minh bạch hơn để giảm rủi ro cho cổ đông, cải thiện tính thanh khoản của cổ phiếu và do đó, giảm chi phí vốn chủ sở hữu
Lấy ví dụ từ các nghiên cứu nổi bật trong lĩnh vực tài chính và kế toán: Botosan 1997, Healy- Palepu 2001 và Blanco 2010 đã chỉ ra rằng các công ty có bất đối xứng thông tin cao cung cấp nhiều dữ liệu phân khúc hơn (số lượng phân khúc và biện pháp). Do đó, các nhóm này có thể cố gắng sử dụng IFRS 8 để cải thiện chất lượng thông tin phân khúc của mình bằng cách tăng số lượng phân khúc và biện pháp được công bố. Ngược lại, các nhóm có bất đối xứng yếu không có động lực đặc biệt để xem xét lại các hoạt động công bố dữ liệu phân khúc của mình.
Khi thực hành báo cáo phân khúc theo IAS 14, các tập đoàn công bố ít phân khúc hơn so với các công ty khác trong cùng ngành có thể tăng các phân khúc hoạt động theo IFRS 8. Ngược lại, các công ty có phân khúc chi tiết hơn có thể tận dụng cơ hội này để xem xét lại chính sách công bố của mình, điều chỉnh lại chính sách này cho phù hợp với báo cáo nội bộ và do đó giảm số lượng phân khúc được công bố. Việc công bố thông tin của các tập đoàn có xu hướng rằng đã có sự công bố thông tin tự nguyện nhiều hơn, bao gồm dữ liệu phân khúc, khi đòn bẩy là đáng kể và cơ sở cổ đông phân tán cao, có thể là do nhu cầu minh bạch tăng lên từ các chủ nợ và cổ đông. Do đó, các nhóm có động lực mạnh nhất cho sự minh bạch có thể tìm cách công bố thông tin phân khúc chi tiết hơn theo IFRS 8.
>> Xem thêm:
Những thông tin nào cần được công bố cho mỗi phân khúc báo cáo?
Một tổ chức cần công bố các thông tin sau cho mỗi phân khúc báo cáo: doanh thu từ khách hàng bên ngoài, doanh thu liên phân khúc, kết quả phân khúc (lợi nhuận hoặc lỗ), tổng tài sản, tổng nợ phải trả, chi phí đầu tư vốn, chi phí khấu hao và khấu hao tài sản, cùng với một số khoản mục doanh thu, chi phí hoặc kết quả có tính chất bất thường hoặc xảy ra không thường xuyên.
Những phân khúc nào có thể báo cáo?
Các phân khúc báo cáo của đơn vị là các phân khúc kinh doanh và địa lý mà phần lớn doanh thu của đơn vị đến từ việc bán cho khách hàng bên ngoài và đối với các phân khúc này:
Các phân khúc được coi là quá nhỏ để báo cáo riêng có thể được kết hợp với nhau, nếu có liên quan, nhưng chúng không được kết hợp với các phân khúc quan trọng khác mà thông tin được báo cáo nội bộ. Ngoài ra, chúng có thể được báo cáo riêng. Nếu không được kết hợp hoặc báo cáo riêng, chúng phải được đưa vào như một mục đối chiếu chưa phân bổ.
Nếu tổng doanh thu bên ngoài thuộc về các phân khúc có thể báo cáo được xác định bằng ngưỡng 10% nêu trên thấp hơn 75% tổng doanh thu hợp nhất hoặc doanh thu của đơn vị, thì các phân khúc bổ sung phải được xác định là các phân khúc có thể báo cáo cho đến khi ít nhất 75% tổng doanh thu hợp nhất hoặc doanh thu của đơn vị được đưa vào các phân khúc có thể báo cáo.
Các phân khúc được tích hợp theo chiều dọc (những phân khúc kiếm được phần lớn doanh thu từ các giao dịch liên phân khúc) có thể là, nhưng không nhất thiết phải là, các phân khúc có thể báo cáo. Nếu không được báo cáo riêng, phân khúc bán được kết hợp với phân khúc mua.
Một bộ phận nên tuân theo chính sách kế toán nào?
Chính sách kế toán phân khúc phải giống với chính sách được sử dụng trong báo cáo tài chính hợp nhất.
Nếu tài sản được sử dụng chung bởi hai hoặc nhiều bộ phận được phân bổ cho các bộ phận, doanh thu và chi phí liên quan cũng phải được phân bổ.
Những gì phải được tiết lộ?
IAS 14 có hướng dẫn chi tiết về các khoản doanh thu và chi phí nào được bao gồm trong doanh thu phân khúc và chi phí phân khúc. Tất cả các công ty sẽ báo cáo một thước đo chuẩn về kết quả phân khúc – về cơ bản là lợi nhuận hoạt động trước lãi vay, thuế và chi phí văn phòng chính. Đối với các phân khúc chính của một thực thể, IAS 14 đã sửa đổi yêu cầu phải công bố:
Doanh thu phân khúc bao gồm “doanh số” từ phân khúc này sang phân khúc khác. Theo IAS 14, Các khoản chuyển nhượng liên phân khúc này phải được đo lường trên cơ sở mà đơn vị thực Sự sử dụng để định giá các khoản chuyển nhượng.
Đối với các phân khúc thứ cấp, hãy công bố:
Các vấn đề tiết lộ khác được đề cập trong IAS 14:
Một thực thể phải trình bày sự đối chiếu giữa thông tin được báo cáo cho các phân khúc và thông tin hợp nhất:
Để giúp bạn nắm vững chuẩn mực IAS 14 và ứng dụng hiệu quả trong thực tế, Học viện TACA cung cấp các khóa học chuyên sâu về kế toán và tài chính. Chúng tôi không chỉ tổ chức ôn thi các chứng chỉ hành nghề kế toán, kiểm toán viên và đại lý thuế, mà còn đi sâu vào việc giảng dạy IAS 14 cùng các chuẩn mực kế toán quốc tế khác.
>> Như vậy, bài viết trên không chỉ cung cấp nền tảng vững chắc về IAS 14 mà còn bao gồm các bài tập thực tế và case study giúp bạn áp dụng lý thuyết vào tình huống cụ thể. Tuy nhiên, trước bối cảnh phần lớn doanh nghiệp Việt “buộc phải” áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS, đã và đang “rục rịch” chuyển đổi báo cáo từ VAS sang IFRS. Nhiều kế toán tỏ ra “lúng túng” khi không biết phải xử lý báo cáo tài chính như thế nào cho chuẩn chỉnh và bài bản, nhiều bạn muốn nắm bắt cơ hội làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia nhưng lại phải “ngậm ngùi” nhường cơ hội cho người khác vì không nắm rõ phương pháp, quy trình chuyển đổi báo cáo tài chính như nào cho đúng?
Hiểu rõ điều đó, TACA tổ chức Khóa học chuyển đổi báo cáo tài chính từ VAS sang IFRS nhằm hướng dẫn học viện thực hành chuyển đổi báo cáo tài chính chuẩn chỉnh nhờ thấu hiểu bản chất, nguyên lý từng chuẩn mực kế toán, nắm chắc các bút toán điều chỉnh cho giao dịch theo hệ thống chuẩn mực IFRS, am tường cách thức chuyển đổi các khoản mục quan trọng trên bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và thành thạo lập, trình bài báo cáo tài chính riêng lẻ, báo cáo tài chính hợp nhất theo IFRS… nắm chắc công cụ chuyển đổi báo cáo tài chính theo nhu cầu từng doanh nghiệp cụ thể.
>> Tham khảo ngay khóa học Chuyển đổi báo cáo tài chính VAS sang IFRS tại đây:
Với đội ngũ giảng viên là các trưởng phòng cấp cao/ giám đốc chuyên môn tại các đơn vị hàng đầu, các tập đoàn kinh tế lớn nhiều năm áp dụng IFRS thành công. Chúng tôi cam kết truyền đạt toàn bộ kiến thức cốt lõi, các thông tin cập nhật mới nhất và cả những ví dụ, kinh nghiệm, kỹ năng thực tế giúp bạn dễ dàng: Am tường bản chất của từng chuẩn mực IFRS quan trọng, nâng cao khả năng phân tích sự khác biệt giữa VAS và IFRS trong việc lập, trình bày báo cáo tài chính; nắm rõ phương pháp, quy trình chuyển đổi báo cáo tài chính (BCTC) từ VAS sang IFRS, cũng như chủ động xây dựng chương trình chuyển đổi VAS sang IFRS theo nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp.
>> Đặc biệt, để sở hữu chứng chỉ Báo cáo tài chính quốc tế CertIFR, DipIFR danh giá nhằm khẳng định năng lực cũng như dọn đường cho sự thăng tiến vượt bậc trong sự nghiệp kế kiểm toàn cầu. Mời bạn tham khảo trọn bộ khóa học Chuẩn mực chứng chỉ lập Báo cáo Tài chính quốc tế tại đây:
>> Xem thêm:
Taca International Certificate,
Tầng 2 Toà A Chelsea Residences, Số 48 Trần Kim Xuyến, Q. Cầu Giấy, TP. Hà Nội
Hotline: 0985 611 911
Vincom Đồng Khởi, Quận 1, TP. HCM
Hotline: 0947 511 911